Bu sayfada (8 bölüm)
Çocuklar için önerilen ekran süresi yaşa göre değişir. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2019 yönergesine göre 2 yaşından küçüklerde ekran karşısında hareketsiz geçen süre önerilmez; 2 ile 4 yaşta günde en fazla 1 saattir ve daha azı daha iyidir. Okul çağında ve ergenlikte tek bir saat sınırı yerine boş zaman ekranını sınırlamak, uyku ve hareketle dengelemek önerilir. Bu hesaplayıcı çocuğunuzun ekran süresini bu önerilerle karşılaştırır ve yazdırılabilir bir aile medya planı hazırlar.
Psikolog Burak Uysal tarafından hazırlandı ve gözden geçirildi · Son güncelleme: 15 Ekim 2026Bu araç ne işe yarar?
Bu hesaplayıcı, çocuğunuzun eğlence amacıyla ekran başında geçirdiği süreyi yaşına göre yayımlanmış resmi önerilerle yan yana koyar. Hafta içi ve hafta sonu sürelerinden haftalık ve yıllık toplamı çıkarır, günün uyku, ekran ve hareket arasında nasıl paylaşıldığını bir grafikle gösterir, akşam ve yemek saatlerindeki alışkanlıklar için kısa uyarılar verir. Son bölümde ailenizin kendi kurallarını seçerek yazdırabileceğiniz bir aile medya planı hazırlanır.
Hesaplayıcı adım adım nasıl kullanılır?
- Yaş grubunu seçin: 1 yaş altı, 1 yaş, 2 ile 4 yaş, 5 ile 12 yaş ya da 13 ile 17 yaş.
- Hafta içi ve hafta sonu bir günde eğlence amacıyla ortalama kaç saat ekran kullanıldığını yazın; okul ödevi ve ders için kullanılan süreyi katmayın.
- Yatak odasında televizyon, tablet ya da telefon bulunup bulunmadığını, yemeklerde ekranın açık kalıp kalmadığını ve yatmadan önceki son saatte ekran kullanılıp kullanılmadığını işaretleyin.
- Günlük fiziksel aktivite süresini dakika olarak girin; koşmak, bisiklete binmek, top oynamak, dans etmek ve parkta hareketli oyun bu süreye girer.
- Sonuç bölümünde yaşa göre önerilerle karşılaştırmayı, haftalık ve yıllık toplamı ve günün dengesi grafiğini inceleyin.
- Planlama araçlarında “Haftalık plan” sekmesini açın; okul haftası ya da tatil haftası şablonuyla başlayın ve sabah, okul sonrası, akşam ve yatmadan önce dilimlerine dokunarak ekransız, birlikte izleme, serbest ekran ya da ödev olarak işaretleyin. Haftalık serbest ekran toplamı yaşa göre önerilerle anında karşılaştırılır; planı A4 olarak yazdırabilirsiniz.
- “Ne yapsak?” sekmesinde yaşı, ortamı (ev içi ya da dışarı) ve süreyi (10, 30 ya da 60 dakika) seçin; “Başka öner” ile yeni fikirler görün, beğendiklerinizi favorilere ekleyin. Favoriler yazdırılan haftalık plana eklenir.
- “Aile sözleşmesi” sekmesinde evinize uygun kuralları seçin, isterseniz kendi kuralınızı ekleyin ve aile üyelerinin adlarını yazın; imza satırlı sözleşmeyi yazdırıp herkesin göreceği bir yere asın. Adlar yalnızca yazdırmada kullanılır.
- Planı, favorileri ve kuralları saklamak isterseniz “Cihazda kaydet” düğmesine basın; bilgiler yalnızca bu tarayıcıda tutulur ve “Bu cihazdan verilerimi sil” ile tek dokunuşta silinir.
Haftalık toplam, hafta içi süresinin beş, hafta sonu süresinin iki günle çarpılmasıyla bulunur. Örneğin hafta içi 2, hafta sonu 4 saat ekran kullanan 9 yaşında bir çocuk düşünelim: haftada 18 saat eder, bir yılda ise 900 saati aşar. Bu rakam bir not ya da yargı değildir; ekranın günün içinde hangi etkinliklerin yerini aldığını görmek için bir başlangıç noktasıdır.
Yaşa göre ekran süresi önerileri nelerdir?
En net sayısal sınırlar küçük yaşlar içindir: DSÖ, 2 yaşından küçüklerde ekran karşısında hareketsiz geçen süreyi önermez, 2 ile 4 yaşta ise günde en fazla 1 saati ve daha azını önerir. Okul çağı ve ergenlik için iki kurum da tek bir saat vermez; ekranın uyku, hareket ve yüz yüze ilişkilerin yerini almamasını ister. Tablo, hesaplayıcının karşılaştırmada kullandığı önerileri kaynak adıyla gösterir.
| Yaş grubu | Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ 2019 ve 2020) | Amerikan Pediatri Akademisi (AAP 2016) |
|---|---|---|
| 1 yaş altı | Ekran süresi önerilmez; hareketsiz anlarda kitap okumak ve hikâye anlatmak önerilir | 18 aydan küçüklerde görüntülü görüşme dışında ekran kullanımından kaçınılması |
| 1 yaş | Ekran karşısında hareketsiz geçen süre önerilmez | 18 aya kadar aynı öneri; 18 ile 24 ay arasında başlanacaksa kaliteli içerik ve birlikte izleme |
| 2 ile 4 yaş | Günde en fazla 1 saat; daha azı daha iyidir | 2 ile 5 yaşta günde 1 saat kaliteli içerik, ebeveynle birlikte izleme |
| 5 ile 12 yaş | Sayısal sınır yok; boş zaman ekranı başta olmak üzere hareketsiz sürenin sınırlanması ve günde ortalama 60 dakika orta ve yüksek şiddette aktivite | 6 yaştan itibaren süre ve içerik türü için tutarlı sınırlar; ekranın yeterli uyku ve fiziksel aktivitenin yerini almaması |
| 13 ile 17 yaş | Aynı ilke: boş zaman ekranının sınırlanması, günde ortalama 60 dakika orta ve yüksek şiddette aktivite | Aynı ilke; ek olarak çevrim içi güvenlik ve saygılı iletişim üzerine süren konuşmalar |
DSÖ 5 yaş altı için 2019 yönergesini, 5 ile 17 yaş için 2020 yönergesini esas alır. 2020 yönergesi, hareketsiz geçen sürenin güvenilir bir eşikle sayıya dökülmesine kanıtın yetmediğini belirtir; bu yüzden hesaplayıcı okul çağı ve ergenlik gruplarında bir saat sınırı uydurmaz. Bunun yerine çocuğunuzun gününde uyku, hareket ve ekranın nasıl paylaşıldığını gösterir. Aynı yönerge, haftada en az üç gün yüksek şiddette ve kas ile kemiği güçlendiren etkinliklere de yer verilmesini önerir.
AAP'nin 2026 güncellemesi neyi değiştirdi?
Amerikan Pediatri Akademisi, Ocak 2026'da Pediatrics dergisinde "Digital Ecosystems, Children, and Adolescents" başlıklı yeni bir politika bildirgesi yayımladı ve önceki medya rehberliğinin yerine bu metni koydu. Yeni bildirge belirli saat sınırları vermez; aileleri bütün resme bakmaya çağırır. Tablodaki AAP sütunu 2016 önerilerini gösterir ve küçük yaşlar için ölçülü bir başvuru noktası olarak yer alır. DSÖ'nün 2019 yönergesindeki sayısal sınırlar ise karşılaştırmanın ana dayanağıdır.
AAP'nin yeni yaklaşımı beş başlıkta özetlenir. Bunları ailece konuşmak, saat hesabından daha fazla şey anlatabilir:
- Çocuğun kendisi: yaşı, mizacı ve o dönemdeki ihtiyaçları
- İçerik: izlenen ya da oynananın niteliği ve yaşa uygunluğu
- Sakinleşme: çocuğun ekranı bıraktığında duygularını düzenleyebilmesi
- Yerini aldığı şeyler: ekranın uyku, oyun, hareket ve aile zamanından ne kadarını aldığı
- İletişim: ekran deneyimleri hakkında evde açıkça konuşulabilmesi
Ekranın türü ve içeriğin kalitesi neden süre kadar önemli?
Aynı bir saat, çocuğun ne izlediğine, kiminle izlediğine ve ekranın neyin yerini aldığına göre çok farklı bir deneyime dönüşebilir. Büyükanneyle görüntülü konuşmak, yaşa uygun bir belgeseli ebeveynle izleyip üzerine sohbet etmek ve otomatik oynatılan kısa videoları tek başına art arda izlemek, süreleri eşit olsa bile birbirine benzemez. AAP'nin aile medya planı rehberi de öğreten, yaratıcılığı besleyen ya da insanlarla bağ kurmayı destekleyen içeriklerin seçilmesini önerir.
İçeriği değerlendirirken sorulabilecek sorular
- Yaşına uygun mu; çocuğu korkutan ya da şiddet içeren sahneler var mı?
- Sakin ve anlaşılır bir akışı mı var, yoksa hızlı kurgu ve sürekli uyaranla mı ilerliyor?
- Çocuğu düşünmeye, üretmeye, hareket etmeye ya da birileriyle bağlantı kurmaya yöneltiyor mu?
- Otomatik oynatma, ödül bildirimleri ya da uygulama içi satın alma gibi süreyi uzatan özellikler açık mı?
- Reklam ve sponsorlu içerik var mı; çocuk bunları ayırt edebiliyor mu?
- Gizlilik ayarları kontrol edildi mi; çocuk kimlerle ve nasıl iletişim kurabiliyor?
Daha büyük çocuklarda video platformları ve sosyal medya hesapları için yaş sınırları, kısıtlı mod ve gizlilik ayarları ayrı bir önem taşır. Bu ayarları adım adım ele alan çocuğum için sosyal medya güvenliği yazımız, hesaplayıcının hazırladığı planı tamamlayan pratik bir kaynaktır.
Ortak izleme nedir, nasıl yapılır?
Ortak izleme, çocukla aynı içeriği birlikte izleyip üzerine konuşmaktır. AAP'nin 2016 önerileri özellikle 18 ay ile 5 yaş arasında ebeveynin içeriği çocukla birlikte izlemesini, gördüklerini anlamasına ve çevresindeki dünyaya uyarlamasına yardım etmesini ister. Bu, ekran başında yan yana oturmaktan fazlasıdır. “Sence neden üzüldü?”, “Biz olsak ne yapardık?” gibi sorular izlenen şeyi bir sohbet fırsatına çevirir.
Ortak izlemenin ergenlikte de yeri vardır; yalnızca biçimi değişir. Gencin sevdiği bir diziyi ya da oyunu ondan dinlemek, yargılamadan merak etmek ve zaman zaman birlikte oynamak, çevrim içi dünyada yaşadığı zorlukları anlatma olasılığını artırır. Bu yaşta kuralları dikte etmek yerine gerekçeleriyle birlikte konuşmak daha kalıcı sonuç verir; ergen çocukla iletişim rehberimiz bu konuşmalar için somut öneriler içerir.
Ekran kullanımı uykuyu nasıl etkiler?
Akşam saatlerine kayan ekran kullanımı uykuya ayrılan zamanı kısaltabilir ve uykuya dalmayı geciktirebilir; yatak odasında duran cihazlar bu etkiyi kolaylaştırır. DSÖ'nün 2020 yönergesi, çocuk ve ergenlerde hareketsiz geçen ve özellikle ekran başındaki sürenin fazlalığını daha kısa uyku süresiyle ilişkilendirir. AAP'nin 2026 bildirgesi de dijital medyanın çocukların uykusunu bozabileceğine dikkat çeker.
Bunun birkaç gündelik nedeni vardır. Bölüm bitmeden kalkmak zordur, otomatik oynatma bir sonrakini hemen başlatır, heyecanlı oyunlar zihni uyanık tutar ve gece gelen bildirimler uykuyu bölebilir. Hesaplayıcı bu yüzden yatak odasında ekran olup olmadığını ve yatmadan önceki son saatte ekran kullanılıp kullanılmadığını ayrı sorular olarak sorar.
- Ekranları yatmadan önceki son saatte kapatmayı ailece kural hâline getirin.
- Telefon ve tabletler gece yatak odasının dışında, ortak bir alanda şarj olsun.
- Televizyonu ve oyun konsolunu çocuğun odası yerine ortak alanda tutmayı tercih edin.
- Ebeveynler de akşam saatlerinde kendi telefon kullanımına dikkat ederek örnek olsun.
Çocuğunuzun yaşına göre kaç saat uyuması gerektiğini ve bunun hangi yatma saatine denk geldiğini uyku saati hesaplama aracıyla görebilirsiniz. İki aracı birlikte kullanmak, akşam ekranlarının kapanacağı saati gerçekçi bir yatma saatine bağlamayı kolaylaştırır.
Aile medya planı nasıl yapılır?
Aile medya planı, evdeki ekran kullanımına dair kuralların ailece konuşularak yazıya dökülmesidir. AAP, HealthyChildren.org üzerinde bir Family Media Plan aracı sunar; planın ebeveynler dahil her aile üyesini kapsamasını, çocuk büyüdükçe ve okul dönemi başı ya da tatil gibi değişikliklerde yeniden gözden geçirilmesini önerir. Bu sayfanın yazdırılabilir planı da aynı başlıklar üzerine kuruludur.
- Ailece oturun ve bugünkü durumu birlikte konuşun; hesaplayıcının haftalık toplamı iyi bir açılış olabilir.
- Ekransız alanları belirleyin: yemek masası, yatak odaları ve ödev masası en sık seçilen yerlerdir.
- Ekransız saatleri belirleyin: yemekler, araba yolculukları ve yatmadan önceki son saat gibi.
- Cihazların gece park yerini seçin; telefonlar ve tabletler yatma saatinden önce ortak bir alanda şarja girsin.
- Birlikte izleme ve oynama zamanları ekleyin; neyin izleneceğine çocukla birlikte karar verin.
- Hafta sonu için ekransız bir aile etkinliği planlayın: yürüyüş, park, masa oyunu ya da birlikte yemek yapmak.
- Otomatik oynatmayı ve gereksiz bildirimleri kapatın, ebeveyn denetimi ile gizlilik ayarlarını gözden geçirin.
- Planı yazdırın, görünür bir yere asın ve birkaç hafta sonra işleyip işlemediğini ailece yeniden konuşun.
Planın işe yaraması için kuralların yetişkinleri de kapsaması önemlidir; çocuktan yemekte tableti bırakmasını isteyip kendi telefonumuza bakmak, kuralın inandırıcılığını azaltır. Ergenlerde planı birlikte yazmak ve uyulamayan maddeleri cezayla değil yeniden konuşarak ele almak daha kalıcıdır. Gündelik uygulama önerileri için ekran alışkanlıklarını dengeleme yazımıza da göz atabilirsiniz.
Ne zaman bir uzmana başvurmalı?
Ekran kullanımı uykuyu, okulu, arkadaşlıkları ya da aile içi ilişkileri belirgin biçimde bozuyorsa ve evde yapılan düzenlemeler birkaç hafta içinde fark yaratmıyorsa destek almak uygundur. Ekran sınırlarını tartışmak her evde yaşanan, olağan bir durumdur; aşağıdaki işaretler ise konunun gündelik pazarlığın ötesine geçtiğini düşündürebilir.
- Uyku süresi belirgin biçimde kısalmış, sabah uyanmak her gün çatışmaya dönüşüyor
- Derse katılımda, ödevlerde ya da okul başarısında belirgin bir düşüş var
- Ekran sınırlandığında yoğun öfke, ağlama ya da saldırgan tepkiler sık görülüyor ve uzun sürüyor
- Çocuk eskiden sevdiği oyunlardan, arkadaşlarından ve aile etkinliklerinden uzaklaşıyor
- Ekran, yalnızlık, kaygı ya da mutsuzlukla baş etmenin neredeyse tek yolu hâline gelmiş görünüyor
- Çevrim içi ortamda rahatsız edici bir deneyim yaşadığı, zorbalığa uğradığı ya da yabancılarla yazıştığı izlenimi var
Bu işaretler tek başına bir tanı anlamına gelmez. Çoğu zaman ekranın arkasında uyku düzeni, okul baskısı, arkadaşlık sorunları ya da kaygı gibi başka bir ihtiyaç durur ve sorunlu kullanım bu ihtiyacın görünen yüzü olur. Belirtiler ve aileler için yol haritası hakkında daha fazla bilgi için ekran kullanımıyla ilgili güçlükler sayfamıza bakabilirsiniz.
İlk adım olarak okul rehberlik servisiyle konuşmak, okul ortamında neler değiştiğini anlamaya yardım eder. Uyku, iştah ya da ruh hâlinde belirgin değişiklikler varsa aile hekimine başvurmak, gerekirse MHRS üzerinden çocuk ve ergen psikiyatrisi randevusu almak uygundur. Hangi seçenekle başlayacağınızı tartmak isterseniz sitemizdeki yönlendirme aracı kısa bir yol önerir.
Psikolojik danışmanlık da bu seçeneklerden biridir. Psikolog Burak Uysal, ekranla ilgili aile içi çatışmalarda ebeveynlerle, çocuklarla ve gençlerle görüşür. Kuralları ailece yeniden kurmak, çocukla iletişimi güçlendirmek ve ebeveynin kendi tutumunu gözden geçirmesi üzerine ebeveyn danışmanlığı görüşmeleri, Serdivan'daki ofisimizde ya da uygun durumlarda online yapılabilir.
Gizlilik: yanıtlarınız saklanıyor mu?
Hayır. Seçtiğiniz yaş grubu, yazdığınız süreler ve işaretlediğiniz alışkanlıklar yalnızca tarayıcınızda işlenir ve sunucumuza ulaşmaz. Haftalık planı ya da sözleşmeyi "Cihazda kaydet" ile saklamayı seçerseniz bilgiler yalnızca bu tarayıcıda durur, sözleşmeye yazdığınız adlar ise hiç kaydedilmez; "Bu cihazdan verilerimi sil" düğmesi hepsini kaldırır. Kaydetmezseniz sekmeyi kapattığınızda her şey kaybolur. Bu sayfada reklam ve ölçüm etiketleri çalışmaz.
Sıkça sorulan sorular
Okulda ve ödevde kullanılan tablet ekran süresine dahil mi?
Hesaplayıcı yalnızca eğlence amaçlı süreyi sorar; ders ve ödev için kullanılan ekranı katmaz. Yine de uzun ödev saatleri de oturarak geçen zamandır. Ödev ekranla yapılıyorsa aralarda kısa hareket molaları vermek ve eğlence ekranını bu yoğun günlerde biraz daha kısa tutmak dengeyi korur.
Görüntülü görüşme ekran süresine sayılır mı?
AAP'nin 2016 önerileri, 18 aydan küçük çocuklarda bile görüntülü görüşmeyi kaçınılması gereken ekran kullanımının dışında tutar. Uzaktaki bir büyükanne ya da babayla karşılıklı konuşmak, tek yönlü video izlemekten farklı bir deneyimdir. Görüşmenin yanında bir yetişkinin bulunması ve çocuğun konuşmaya katılması bu farkı güçlendirir.
Çocuğum yemekte tablet olmadan yemek yemiyor, ne yapabilirim?
Bu çok yaygın bir durumdur ve genellikle kademeli bir geçişle değişir. Önce videoyu sesli bir masal ya da müzikle değiştirmek, ardından sofrada çocuğun da katılabileceği küçük sohbetler ve görevler eklemek işe yarar. İlk günlerde daha az yemesi olağandır; iştah ya da kiloyla ilgili bir endişeniz varsa çocuk doktorunuza danışın.
Ekranı ödül ya da ceza olarak kullanmak doğru mu?
Ekranı sürekli ödül olarak kullanmak, ona olan ilgiyi ve değeri artırabilir; ceza olarak almak ise tartışmaları ekran etrafında yoğunlaştırır. Ekran zamanının önceden bilinen, plana yazılmış saatlere bağlanması çoğu ailede daha az çatışma yaratır. Kurallar herkes için öngörülebilir olduğunda pazarlık ihtiyacı da azalır.
Eğitici uygulamalar ve oyunlar da sınıra dahil mi?
Eğitici olarak tanıtılan içerikler de ekran başında geçen süredir ve günün dengesine etki eder. Fark içerikte ortaya çıkar: düşündüren, yaratıcılığı destekleyen ve yaşa uygun bir uygulama, hızlı ödül döngüsüyle ilerleyen bir oyundan farklıdır. Uygulamayı önce kendiniz denemek ve ilk seferlerde çocukla birlikte kullanmak iyi bir yöntemdir.
Ebeveyn denetim uygulamaları tek başına yeterli mi?
Süre sınırı, içerik filtresi ve satın alma kilidi gibi ayarlar önemli bir güvenlik katmanıdır ama tek başına yeterli değildir. Büyüyen çocuk bu ayarları aşmanın yollarını bulabilir. Asıl koruyucu olan, çocuğun çevrim içi ortamda yaşadığı olumsuz bir deneyimi korkmadan anlatabileceği bir ilişkidir.
Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.
Maltepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Serdivan'daki ofisinde çocuklar, ergenler, ebeveynler, yetişkinler ve çiftlerle psikolojik danışmanlık görüşmeleri yürütür.