Hangi Psikolojik Desteğe İhtiyacım Var? Destek Yol Haritası

Hangi psikolojik desteğe ihtiyacım olduğunu nasıl anlarım?

Hangi desteğe ihtiyacınız olduğunu anlamanın en sağlıklı yolu, yaşadığınız zorluğu üç açıdan tartmaktır: ne kadar yoğun, ne zamandır sürüyor ve günlük hayatı ne kadar etkiliyor. Birkaç gündür süren bir gerginlik ile aylardır işe gitmeyi zorlaştıran bir çökkünlük aynı desteği gerektirmez. Bu araç, bu üç açıyı kısa ve yapılandırılmış sorularla netleştirir ve sizi bir yol haritasına ulaştırır.

İnternette sık aranan “hangi psikolojik tedaviye ihtiyacım var” sorusu aslında iki ayrı soruyu birlikte taşır: hangi destek biçiminin uygun olduğu ve bir hekim değerlendirmesinin gerekip gerekmediği. Tanı koymak ve tedavi planlamak hekimin işidir; bir çevrimiçi araç bunu yapamaz. Aracın yaptığı, yanıtlarınızı bilinen ölçütlerle düzenleyip hangi kapıdan başlamanın mantıklı olduğunu göstermektir.

Araç bir sınav değildir; doğru ya da yanlış yanıt yoktur. Emin olmadığınız sorularda size en yakın geleni seçmeniz yeterlidir. Sonuçta gördüğünüz öneri bir başlangıç noktasıdır ve bir uzmanla konuşurken birlikte gözden geçirilebilir.

Destek yol haritası aracı size ne gösterir?

Araç yanıtlarınızı tek bir etikete indirgemez; size seçenekleri sıralı ve gerekçeli biçimde sunar. Sonuç sayfasında şu bölümler yer alır:

• Destek biçimi: bireysel psikolojik danışmanlık, ebeveyn danışmanlığı, çocuk ve ergen görüşmesi, çift görüşmesi, aile görüşmesi ya da değerlendirme ve testler arasından durumunuza en uygun olanı ve ek seçenekler.
• Yoğunluk: izleme, kısa süreli destek, düzenli destek ya da hekimle birlikte destek basamaklarından hangisinin önerildiği.
• Psikiyatri: bir psikiyatri hekimi değerlendirmesinin önerilip önerilmediği ve bu önerinin hangi yanıtlara dayandığı.
• Bilgi notu: benzer konularda uluslararası kılavuzların andığı yaklaşımlar, kaynak adıyla.
• İlk görüşme: ilk görüşmede neler konuşulduğu ve nasıl hazırlanabileceğiniz.
• Yazdırılabilir özet: yanıtlarınızı, puanlarınızı ve tarihi içeren, bir uzmanla paylaşabileceğiniz tek sayfalık A4 özet.

Hangi meslek ya da kuruma, Sakarya'da hangi adrese başvuracağınızı ayrıntılı görmek isterseniz sonuçtaki bağlantıyla Kime Başvurmalıyım aracına geçebilirsiniz. İki araç birbirini tamamlar: bu araç destek biçimini ve yoğunluğunu, öteki ise meslek ve kurum seçimini anlatır.

Araç nasıl kullanılır?

1. Güvenlik sorusunu yanıtlayın. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşüncesi ya da acil bir tehlike varsa araç önce ulaşabileceğiniz destekleri gösterir; devam etmek için güvende olduğunuzu onaylamanız istenir.
2. Desteğin kimin için olduğunu seçin. Kendiniz (18 yaş ve üzeri), çocuğunuz (0 ile 12 yaş), ergen çocuğunuz (13 ile 17 yaş), çift ya da aile olarak.
3. Yetişkinseniz iki kısa ölçeği yanıtlayın. PHQ-9'un dokuz ve GAD-7'nin yedi maddesi tek tek gelir; son iki haftayı düşünerek işaretleyin.
4. Ek soruları yanıtlayın. Süre, günlük işlevsellik, uyku, alkol ya da madde kullanımıyla ilgili kaygı ve önceki destekler sorulur.
5. Çocuk ve ergen için gözlem yapın. Konuları seçin ve her konudaki yaşa uygun gözlem cümlelerini sıklığa göre işaretleyin.
6. Çift ya da aile olarak yanıtlayın. Konu, süre, iki tarafın istekliliği ve güvenlikle ilgili sorular sorulur.
7. Yol haritanızı inceleyin. Özeti yazdırabilir, isterseniz bu cihaza kaydedebilir ve birkaç hafta sonra yeniden yapıp karşılaştırabilirsiniz.

Ölçek maddelerinde bir seçeneğe dokunduğunuzda araç bir sonraki soruya kendiliğinden geçer; klavyeyle kullanıyorsanız ok tuşlarıyla seçip Enter ile ilerleyebilirsiniz. Geri düğmesiyle istediğiniz zaman önceki yanıtlarınıza dönüp değiştirebilirsiniz.

PHQ-9 ve GAD-7 nedir?

PHQ-9 (Hasta Sağlık Anketi-9), son iki haftadaki depresyon işaretlerini dokuz maddeyle soran kısa bir tarama ölçeğidir. Her madde 0 ile 3 arasında puanlanır ve toplam puan 0 ile 27 arasındadır. Ölçeği Robert L. Spitzer, Janet B. W. Williams, Kurt Kroenke ve arkadaşları geliştirmiş, geçerlik çalışmasını Kroenke ve arkadaşları 2001'de yayımlamıştır.

GAD-7, son iki haftadaki kaygı işaretlerini yedi maddeyle sorar ve toplam puanı 0 ile 21 arasındadır. Geliştirme çalışması Spitzer ve arkadaşları tarafından 2006'da yayımlanmıştır. Her iki ölçek de Pfizer'in sağladığı eğitim ödeneğiyle geliştirilmiştir ve izin alınmadan kopyalanabilir, çevrilebilir, gösterilebilir ve dağıtılabilir.

Araçtaki madde metinleri, ölçeklerin resmi dağıtım sitesi phqscreeners.com'daki “Turkish for Turkey” formlarından birebir alınmıştır; yalnızca uzun çizgiler virgülle gösterilmiştir. Türkçe PHQ-9'un güvenilirliği aile hekimliği polikliniğine başvuran yetişkinlerle incelenmiş, aynı Türkçe form Almanca formla karşılaştırmalı olarak da çalışılmıştır. GAD-7'nin Türkçe uyarlama çalışmasında en uygun kesme puanı 8 olarak bildirilmiştir; araç, sonuçları özgün çalışmalardaki aralıklarla gösterir.

PHQ-9 ve GAD-7 puanları ne anlama gelir?

Puanlar, özgün geçerlik çalışmalarındaki kesme noktalarına göre işaret düzeylerine ayrılır. PHQ-9'da 5, 10, 15 ve 20; GAD-7'de 5, 10 ve 15 puan sınırları kullanılır. Araç bu düzeyleri “depresyon işaretleri orta düzeyde” gibi tanı izlenimi vermeyen bir dille gösterir ve sonraki adımı yalnızca puana değil, süreye ve günlük hayata etkiye de bakarak önerir.

PHQ-9'un dokuzuncu maddesi ölüm ya da kendine zarar verme düşüncelerini sorar. Bu maddeye sıfır dışında bir yanıt verilirse araç, toplam puan ne olursa olsun sonuca geçmeden önce güvenlik ekranını gösterir ve sonuçta hekim değerlendirmesini öne alır. Bu yaklaşım, kılavuzların kendine zarar verme riskinin her zaman ayrıca ele alınmasını öngörmesiyle uyumludur.

Puanınız düşük çıksa da kendinizi iyi hissetmiyorsanız bu duygunuz da önemlidir. Ölçekler yalnızca son iki haftaya bakar; yas, ilişki sorunları ya da bir karar dönemi gibi konular puana yansımadan da zorlayıcı olabilir. Böyle durumlarda kısa bir görüşme yine bir seçenektir.

Çocuk, ergen, çift ve aile soruları nasıl değerlendirilir?

Çocuk ve ergenler için araç bir ölçek puanı hesaplamaz. Bunun yerine ebeveynin seçtiği her konuda, yaşa göre hazırlanmış iki ya da üç gözlem cümlesi gelir: örneğin okul öncesi bir çocukta ayrılırken yaşıtlarına göre çok daha uzun ağlamak, ergende ise eskiden sevdiği şeylerden keyif almıyor gibi görünmek. Her cümle “hayır ya da nadiren”, “bazen” ya da “sık” diye işaretlenir ve sık gözlenen konular sonuçta öne çıkar.

Araç gözlemleri süre ve etkiyle birlikte okur: evde ve okulda ne kadar zorlanma olduğu, konunun ne zamandır sürdüğü ve ergenin görüşmeye istekli olup olmadığı. Çift ve aile dalında ise konu, süre, iki tarafın istekliliği, şiddet ya da korku olup olmadığı ve taraflardan birinde yoğun ruhsal zorlanma bulunup bulunmadığı sorulur. Böylece öneri, tek bir yanıta değil yanıtların bütününe dayanır.

Psikolog, psikiyatrist ve psikolojik danışman arasındaki fark nedir?

Kısaca psikiyatrist tanı koyar ve ilaç yazabilir; psikolog ve psikolojik danışman görüşmelerle çalışır, tanı koymaz ve ilaç yazmaz. Aşağıdaki tablo üç mesleğin temel farklarını özetler. Ayrıntılı karşılaştırma için psikolog, psikiyatrist ve psikolojik danışman farkı rehberine bakabilirsiniz.

Bu meslekler birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman tamamlayıcısıdır. Örneğin depresyon işaretleri yoğun olan bir yetişkin hem psikiyatri hekimiyle hem de bir psikologla görüşebilir; hekim tıbbi değerlendirmeyi, psikolog düzenli görüşmeleri yürütür.

Psikolojik tedavi ile psikolojik danışmanlık arasındaki fark nedir?

Uluslararası kaynaklarda “psikolojik tedavi” ifadesi, sağlık sistemi içinde belirli bir tanı ya da sorun için uygulanan yapılandırılmış psikolojik yaklaşımları anlatır. Dünya Sağlık Örgütü, depresyonda psikolojik yaklaşımları ilk seçenekler arasında sayar ve davranışsal aktivasyon, bilişsel davranışçı terapi, kişilerarası psikoterapi ve problem çözme yaklaşımlarını örnek verir.

Türkiye'de tıbbi tanı ve tedavi planı hekimin sorumluluğundadır. Psikolojik danışmanlık ise bir psikologla yapılan, duygu, düşünce, davranış ve ilişkiler üzerine yapılandırılmış görüşmelerdir. Psikolog Burak Uysal'ın ofisteki görüşmeleri psikolojik danışmanlıktır; tanı ve ilaç gerektiren durumlarda bir psikiyatri hekimine başvurmanız önerilir ve görüşmeler hekim değerlendirmesiyle birlikte sürebilir.

Aşağıdaki durumlarda psikolojik danışmanlıktan önce ya da onunla birlikte bir hekim değerlendirmesi gerekir:

• Ölüm ya da kendine zarar verme düşünceleri, özellikle bir plan ya da hazırlık varsa
• Haftalardır süren ve işe, okula ya da öz bakıma engel olan yoğun çökkünlük
• Uykunun neredeyse tamamen bozulması ya da gün boyu uyuma
• Alkol ya da madde kullanımının kontrol edilemediği düşüncesi
• Gerçekte olmayan sesler duyma ya da başkalarının fark ettiği belirgin davranış değişiklikleri
• Halen kullanılan bir ilacın etkisi ya da yan etkileriyle ilgili sorular

Araç, bu ölçütlerin çoğunu yanıtlarınızdan okur ve “psikiyatri hekimi değerlendirmesi de önerilir” uyarısını hangi yanıtlara dayandığını göstererek verir. Bu bir yönlendirmedir; ilaç ya da tedavi önerisi değildir.

Hangi durumda hangi destek biçimi düşünülebilir?

Destek biçimi, kimin için destek arandığına ve konunun kimleri etkilediğine göre değişir. Aracın sonuçta önerebileceği başlıca biçimler şunlardır:

• Bireysel psikolojik danışmanlık: kaygı, çökkünlük, stres, yas ya da karar dönemleri gibi yetişkinin kendi yaşantısıyla ilgili konular. Ayrıntı için yetişkin psikolojik danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.
• Ebeveyn danışmanlığı: özellikle okul öncesi çocuklarda ve öfke, kural, uyku gibi günlük düzen konularında çoğu zaman ilk adımdır. Ebeveyn danışmanlığı görüşmelerinde evde uygulanabilecek adımlar birlikte planlanır.
• Çocuk ve ergen görüşmesi: kaygı, okul, akran ilişkileri ya da ruh hali değişiklikleri gibi konularda çocuğun yaşına uygun yollarla yürür; çocuk ve ergen psikolojik danışmanlığı ebeveyn görüşmeleriyle birlikte ilerler.
• Çift görüşmesi: iletişim, güven ve ortak kararlar konusunda iki partnerin birlikte katıldığı görüşmeler. Çift ve evlilik ilişkilerinde psikolojik danışmanlık için iki tarafın istekli olması ve ilişkide şiddet olmaması gerekir.
• Aile görüşmesi: ebeveyn ve ergen çatışması, boşanma sonrası yeni düzen ya da yas gibi tüm aileyi etkileyen konular.
• Değerlendirme ve testler: dikkat, öğrenme ya da gelişimle ilgili sorularda durumu ayrıntılı tanımaya yardımcı olur; tanının yerine geçmez.

Yoğunluk da en az biçim kadar önemlidir. Hafif ve yeni başlamış bir zorlanmada izleme ve birkaç görüşme yeterli olabilirken, aylardır süren ve günlük hayatı belirgin etkileyen durumlarda düzenli görüşmeler ve gerekirse hekim değerlendirmesi önerilir. Görüşme sıklığı ilk görüşmede birlikte planlanır.

Görüşmeyi beklerken kendinize nasıl bakabilirsiniz?

Bir uzmanla görüşmeyi planlarken günlük alışkanlıklar da fark yaratır. Dünya Sağlık Örgütü'nün depresyon ve kaygı bilgi notları kendine bakım için şu adımları önerir:

• Eskiden keyif aldığınız etkinlikleri küçük parçalar hâlinde de olsa sürdürmek
• Aileniz ve arkadaşlarınızla bağlantıda kalmak, duygularınızı güvendiğiniz biriyle konuşmak
• Kısa bir yürüyüş bile olsa düzenli hareket etmek
• Yemek ve uyku saatlerini olabildiğince düzenli tutmak
• Alkolü azaltmak ya da bırakmak, madde kullanmamak
• Yavaş nefes ve kas gevşetme gibi gevşeme becerilerini denemek

Ne zaman acil destek almalısınız?

Hayatınız ya da bir başkasının hayatı tehlikedeyse bu aracı kullanmak yerine hemen yardım isteyin. Böyle anlarda yalnız kalmamak, güvendiğiniz birine haber vermek ve zarar verebilecek araçları ortamdan uzaklaştırmak ilk adımlardır.

• 112 Acil Çağrı Merkezi: kendine zarar verme girişimi, hayati tehlike ya da şiddet anında.
• En yakın acil servis: kendinizi güvende hissetmiyorsanız, mümkünse biri size eşlik ederek.
• MHRS 182: acil olmayan ama ertelenmemesi gereken durumlarda psikiyatri polikliniği randevusu için; mhrs.gov.tr ve MHRS mobil uygulaması da kullanılabilir.
• ALO 183 Sosyal Destek Hattı: 18 yaş altındaki çocuk ve gençler, aileleri ve şiddete maruz kalanlar için 7 gün 24 saat.
• KADES: şiddet ya da şiddet tehdidi yaşayan kadınların kolluğa acil ihbar göndermesi için İçişleri Bakanlığı uygulaması.

Çift ya da aile ilişkisinde şiddet, tehdit ya da korku varsa ortak görüşme önerilmez; önce güvenlik gelir. Araç bu yanıtı aldığında sonucu buna göre düzenler ve bireysel destek ile güvenlik kaynaklarını öne çıkarır.

Sakarya'da hangi kamu seçenekleri var?

Sakarya'da yaşıyorsanız aracın önerdiği basamakların çoğuna kamu kurumları üzerinden de ulaşabilirsiniz. Aşağıdaki bilgiler kurumların resmi sayfalarından derlenmiştir; birimler zamanla değişebileceği için başvurmadan önce kurumdan teyit etmeniz önerilir.

• Psikiyatri poliklinikleri: Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin Merkez, Korucuk ve İstasyon binaları, Serdivan Devlet Hastanesi ve Yenikent Devlet Hastanesi. Randevu MHRS ya da 182 ile alınır.
• Çocuk ve ergen ruh sağlığı: Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Korucuk ve İstasyon binaları ile Yenikent Devlet Hastanesi.
• Alkol ve madde: SEAH Korucuk yerleşkesinde yetişkinler için AMATEM, çocuk ve gençler için ÇEMATEM; Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) için 115.
• Okul konuları: okulun rehberlik servisi ve Adapazarı, Akyazı, Erenler, Hendek, Karasu ile Serdivan'daki Rehberlik ve Araştırma Merkezleri.
• Aile danışmanlığı: Aile ve Sosyal Hizmetler Sakarya İl Müdürlüğü ve sosyal hizmet merkezleri; Sakarya, çevrimiçi psikolojik destek ve aile danışmanlığı pilot uygulamasındaki yedi ilden biridir ve başvuru psikodestek.aile.gov.tr üzerinden yapılır.
• Şiddet durumunda: ALO 183 ve Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM) Sakarya.

Adresler, telefonlar ve başvuru yollarıyla birlikte daha ayrıntılı liste için Sakarya'da kamu psikolojik destek seçenekleri rehberine bakabilirsiniz. Sakarya Şehir Hastanesi'nin 2027'de kademeli olarak hizmete girmesi planlanıyor; açıldığında bazı birimlerin yeri değişebilir.

Yanıtlarınız nerede kalır?

Bu araçtaki yanıtlarınız yalnızca cihazınızdaki tarayıcıda işlenir; sunucumuza gönderilmez ve sayfada reklam ya da ölçüm etiketi çalışmaz. Etiketler yalnızca arama, WhatsApp ya da e-posta düğmesine bastığınızda dönüşüm ölçümü için devreye girer. Sonucu cihazınıza kaydetmek isteğe bağlıdır ve yalnızca “Bu cihazda kaydet” düğmesiyle olur; “Bu cihazdan sil” düğmesi tüm kayıtları tek seferde kaldırır.

Yazdırılabilir özetteki ad alanı da isteğe bağlıdır; yalnızca yazdırılan sayfaya eklenir ve hiçbir yerde saklanmaz. Ortak kullanılan bir cihazdaysanız işiniz bitince kayıtları silmeniz ve sekmeyi kapatmanız yeterlidir. WhatsApp ya da telefonla iletişimde lütfen sağlık bilgisi paylaşmayın; bu kanalları yalnızca randevu ve bilgi için kullanın.

Sonucunuzla ne yapabilirsiniz?

Yol haritasını en verimli kullanmanın yolu onu bir uzmanla paylaşmaktır. Tek sayfalık özeti yazdırıp ya da PDF olarak kaydedip ilk görüşmeye götürebilir, yanıtlarınızın üzerinden birlikte geçebilirsiniz. Ölçekler son iki haftaya baktığı için birkaç hafta sonra aracı yeniden yapıp cihazınıza kaydettiğiniz önceki sonuçla karşılaştırmak, değişimi görmenize yardım eder.

Psikolog Burak Uysal, Serdivan'daki ofiste yüz yüze ve uygun durumlarda online psikolojik danışmanlık görüşmeleri yapar. Randevu talep formunu doldurmak bir ödeme yükümlülüğü doğurmaz; ofisimiz sizi arayarak uygun gün ve saati birlikte planlar.

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Burak Uysal Psikolog

Maltepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Serdivan'daki ofisinde çocuklar, ergenler, ebeveynler, yetişkinler ve çiftlerle psikolojik danışmanlık görüşmeleri yürütür.

Son güncelleme: 15 Ekim 2026 İçerik editörü: destek@burakuysal.org Hakkında daha fazla