Kime Başvurmalıyım? Psikolog, Psikiyatrist ve Pedagog Yönlendirme Aracı

Kime Başvurmalıyım aracı ne işe yarar?

Bu araç, ruhsal ya da gelişimsel bir konuda destek ararken hangi meslek ya da kurumla başlamanın daha uygun olabileceğini gösterir. “Psikoloğa mı gitmeliyim, psikiyatriste mi?”, “Konuşması geç kalan çocuğum için önce kime gidelim?”, “Okuldaki dikkat sorunu için nereden başlamalıyız?” gibi soruların yanıtı kişiye, yaşa ve konuya göre değişir. Araç bu üç bilgiyi bir araya getirir ve size bir ilk adım ile birlikte değerlendirilebilecek diğer seçenekleri önerir.

Aracın verdiği sonuç bir yön önerisidir. Kimseye tanı koymaz, bir sorunun varlığını ya da yokluğunu söylemez ve bir uzman değerlendirmesinin yerine geçmez. Bilgilendirme amaçlıdır. Çoğu zaman tek bir doğru kapı yoktur; ilk görüştüğünüz uzman, gerekirse sizi başka bir meslek grubuna yönlendirir. Aracın amacı bu ilk kapıyı daha bilinçli seçmenize yardım etmektir.

Araç nasıl kullanılır?

1. Acil durum sorusunu yanıtlayın. Sizin ya da bir yakınınızın hayatı veya güvenliği şu anda tehlikedeyse “Evet” seçin. Bu durumda araç başka soru sormaz; yalnızca 112'yi, en yakın acil servisi ve şiddet söz konusuysa ALO 183 ile ŞÖNİM'i gösterir.
2. Desteğin kimin için olduğunu seçin. Seçenekler: kendim, çocuğum (0 ile 6 yaş), çocuğum (7 ile 12 yaş), ergen (13 ile 17 yaş), çift ya da aile.
3. Konuyu seçin. Liste seçtiğiniz kişiye göre değişir: kaygı ve stres, ilişki, okul ve dikkat, konuşma ve hareket gelişimi, uyku ve yeme alışkanlığı, davranış ve öfke, ekran kullanımı, aile içi değişiklik, ilaç ya da tanı sorusu, madde kullanımı, şiddet.
4. Günlük yaşama etkisini işaretleyin. Konu okul, iş, uyku, ilişkiler ya da ev içi düzeni ne kadar etkiliyor: az, belirgin ya da çok.
5. Görüşme tercihinizi belirtin. Yüz yüze, online ya da fark etmez. Ücretsiz kamu seçeneklerini de görmek isterseniz ilgili anahtarı açık bırakın.
6. Sonucu okuyun. “İlk adım” kartı başlamanız önerilen meslek ya da kurumu, “Ayrıca değerlendirilebilir” kartları ek seçenekleri gösterir. İsterseniz geri dönüp yanıtları değiştirebilirsiniz.
7. Yol haritanızı izleyin. Seçimlerinize göre üç ile beş adımlık bir sıra çıkar; örneğin okul rehber öğretmeniyle görüşmek, gerekirse RAM başvurusu ve ardından hekim değerlendirmesi.
8. İlçenizi seçin. “Sakarya'da nereye başvurabilirim?” bölümünde 16 ilçeden birini seçtiğinizde, önerilen kurum türleri için ilçenizdeki ya da size en yakın kamu kaynakları adres, telefon ve başvuru yoluyla listelenir. Bilgileri başvurmadan önce kurumdan teyit edin.
9. Sorularınızı işaretleyin, yazdırın ya da paylaşın. Kurum türüne göre görüşmede sorabileceğiniz soruları işaretleyip yazdırabilirsiniz. Paylaşım bağlantısı yalnızca seçimlerinizin kısa kodlarını taşır; ad ya da kişisel bilgi içermez.

Aracı birkaç dakikada tamamlayabilirsiniz. Emin olmadığınız bir soruda size en yakın gelen seçeneği işaretlemeniz yeterlidir; bir sonraki adımda bunu görüşeceğiniz uzmanla netleştirebilirsiniz.

Sonuçlar hangi mantıkla sıralanır?

Araç, yanıtlarınızı meslek gruplarının yasal yetki alanlarına ve kamu sağlık sisteminin işleyişine göre sıralar. Temel kurallar şunlardır:

• İlaç ya da tanı sorusu, günlük yaşamda belirgin işlev kaybı, kendine zarar verme düşüncesi ve madde kullanımında ilk adım psikiyatri hekimidir; 18 yaşından küçüklerde çocuk ve ergen psikiyatrisi.
• 0 ile 6 yaşta konuşma ve hareket gelişimiyle ilgili konularda önce aile hekimi ya da çocuk doktoru önerilir; gerekirse dil ve konuşma terapisti ya da fizyoterapist eklenir.
• Okul, öğrenme ve dikkat konularında okul rehberlik servisi ve RAM öne çıkar; dikkat eksikliği tanısı sorusu için çocuk ve ergen psikiyatrisi önerilir.
• Kaygı, stres, davranış, öfke, ilişki, ekran kullanımı ve aile içi değişiklikler gibi duygusal, davranışsal ve ilişkisel konularda ilk adım psikolog olarak gösterilir.
• Şiddet seçildiğinde güvenlik önceliklidir: ALO 183 ve Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM) ilk sırada yer alır.

Etki düzeyi “çok” işaretlendiğinde araç, hekim değerlendirmesini daha öne alır. Bu bir alarm değildir; günlük yaşamı belirgin biçimde zorlayan durumlarda tıbbi nedenlerin de gözden geçirilmesi için yapılan sakin bir sıralamadır.

Hangi meslek ve kurum ne yapar, nasıl ulaşılır?

Ruh sağlığı ve çocuk gelişimi alanında birbirine yakın görünen ama yetki alanları farklı meslekler vardır. Aşağıdaki tablo, aracın önerdiği meslek ve kurumların temel görevlerini ve Türkiye'de onlara nasıl ulaşabileceğinizi özetler.

Kamu hastanelerindeki birimler ve poliklinik adları zamanla değişebilir. Randevu almadan önce hastanenin kendi sayfasından ya da 182 üzerinden güncel bilgiyi kontrol etmeniz iyi olur.

Psikolog ile psikiyatri hekimi arasındaki temel fark

En kısa yanıtla psikiyatri hekimi tanı koyar ve ilaç yazabilir, psikolog ise görüşmelerle ve psikolojik değerlendirmeyle çalışır. Türkiye'de psikologların görev alanı 1219 sayılı Kanun'un Ek Madde 13'ünde tanımlanır ve tıbbi tanı ile ilaç tedavisi hekimin işidir. Bu iki meslek birbirinin rakibi değildir; pek çok kişi aynı dönemde hem bir psikiyatri hekimiyle hem bir psikologla çalışır. Ayrıntılı karşılaştırma için psikolog, psikiyatrist ve psikolojik danışman farkı rehberine bakabilirsiniz.

Çocuklar söz konusu olduğunda aynı ayrım geçerlidir. Ailelerin sık sorduğu bu karşılaştırmayı çocuk psikoloğu mu, çocuk psikiyatristi mi sorusu üzerinden ayrıca anlattık.

Pedagog unvanı ne anlama gelir?

Türkiye'de pedagog yasal bir unvan değildir. Pedagoji, eğitim bilimi anlamına gelir ve tarihsel olarak eğitimcileri anlatmak için kullanılmıştır; bugün sağlık mevzuatında “pedagog” adlı bir meslek tanımlanmamıştır. Bu yüzden araç, “pedagog” arayanlara sonuç ekranında kısa bir not gösterir.

Aileler “pedagog” derken çoğunlukla çocuklarla çalışan bir ruh sağlığı meslek mensubunu kasteder. Çocuğunuz için pedagog arıyorsanız çocuklarla çalışan bir psikologla görüşebilirsiniz; tanı ya da ilaç sorusu varsa çocuk ve ergen psikiyatrisine başvurmanızı öneririz. Konuyu ayrıntılı olarak pedagog mu, psikolog mu rehberinde ve Sakarya'daki aileler için hazırladığımız pedagog arayan aileler sayfasında bulabilirsiniz.

Sakarya'da hangi kamu seçenekleri var?

Aracın sonuç ekranındaki kamu seçenekleri, her yerde geçerli olan genel kapılardır. Sakarya'da yaşıyorsanız bu kapıların ildeki karşılıkları şöyledir:

• Hastane randevusu: Psikiyatri ve çocuk ve ergen ruh sağlığı poliklinikleri için randevu MHRS ya da 182 üzerinden alınır. Serdivan Devlet Hastanesi'nde erişkin psikiyatri, Sakarya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Korucuk Kampüsü'nde psikiyatri ve çocuk psikiyatrisi, Sakarya Yenikent Devlet Hastanesi'nde psikiyatri ile çocuk ve ergen ruh sağlığı poliklinikleri bulunur.
• Madde kullanımı: Korucuk Kampüsü'nde yetişkinler için AMATEM, çocuk ve ergenler için ÇEMATEM birimleri vardır.
• Okul ve öğrenme: İlde Adapazarı, Akyazı, Erenler, Hendek, Karasu ve Serdivan'da olmak üzere altı Rehberlik ve Araştırma Merkezi vardır. İlk adım çoğunlukla çocuğun okulundaki rehberlik servisidir.
• Aile ve ilişki konuları: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, aile danışmanlığı ve bireysel danışmanlık hizmetlerini il müdürlükleri ve sosyal hizmet merkezleri aracılığıyla ücret alınmadan sunar. Sakarya, Bakanlığın çevrimiçi psikolojik destek ve aile danışmanlığı pilot uygulamasının yapıldığı yedi il arasındadır.
• Şiddet: ALO 183 Sosyal Destek Hattı 7/24 ve ücretsizdir. Sakarya Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM) Adapazarı Sakarya Mahallesi'ndedir, telefonu 0264 270 10 35.

Adresler, birimler ve başvuru yolları için ayrıntılı ve kaynaklı listeyi Sakarya'da ücretsiz psikolojik destek rehberinde topladık. İlde açılması planlanan şehir hastanesiyle birlikte bazı birimlerin yeri değişebilir; randevu öncesinde MHRS'deki güncel bilgiye bakmanızı öneririz.

Acil bir durumda ne yapmalısınız?

Hayati tehlike, kendine ya da başkasına zarar verme riski veya şiddet varsa bu aracı kullanmak yerine hemen yardım isteyin. Aracın ilk sorusu bu yüzden acil durum sorusudur ve “Evet” yanıtında yalnızca acil yönlendirme gösterilir.

• Hayati tehlike, ağır yaralanma, bilinç kaybı ya da kendine zarar verme girişiminde 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
• Kendine zarar verme düşünceleri yoğunlaştıysa kişiyi yalnız bırakmayın, kesici aletler ve ilaçlar gibi tehlikeli araçları ortamdan uzaklaştırın ve acil servise başvurun.
• Şiddet görüyorsanız ya da tanık oluyorsanız ALO 183'ü arayabilir, ŞÖNİM'e başvurabilirsiniz; can güvenliği tehlikedeyse önce 112.
• Acil durum geçtikten sonra psikiyatri hekimi ya da psikologla izlem planlamak, yaşananları birlikte anlamlandırmaya yardımcı olur.

Yanıtlarınız nerede kalır?

Bu araçta verdiğiniz yanıtlar yalnızca cihazınızdaki tarayıcıda işlenir. Sunucumuza gönderilmez, kaydedilmez, bir hesapla ya da adınızla ilişkilendirilmez. Sayfayı kapattığınızda yanıtlar silinir. Bu sayfada reklam ve ölçüm etiketleri çalışmaz; hangi seçenekleri işaretlediğinizi ne biz ne de üçüncü bir taraf görebilir.

Ortak kullanılan bir bilgisayar ya da tablet kullanıyorsanız işiniz bitince sekmeyi kapatmanız yeterlidir. Sonucu saklamak isterseniz ekran görüntüsü alabilir ya da önerilen meslek ve kurumları bir yere not edebilirsiniz.

Ne zaman bir uzmana başvurmalı?

Bir konunun uzmanla konuşulmaya değer olup olmadığını anlamanın en pratik yolu, günlük yaşama etkisine bakmaktır. Zorlanmalar herkesin hayatında olur ve çoğu zaman kendiliğinden yatışır. Aşağıdaki işaretlerden biri ya da birkaçı birkaç haftadır sürüyorsa bir uzmanla görüşmek iyi bir başlangıç noktasıdır:

• Uyku, iştah ya da enerji düzeyinde belirgin ve süregen bir değişiklik
• Okula, işe gitmekte ya da ev içi sorumlulukları sürdürmekte zorlanma
• Arkadaşlardan, aileden ya da eskiden keyif alınan etkinliklerden uzaklaşma
• Çocukta daha önce kazandığı bir beceriyi, örneğin konuşmayı ya da tuvalet alışkanlığını kaybetme
• Öfke patlamalarının, kaygının ya da kavgaların evdeki düzeni sık sık bozması
• Madde kullanımının arttığını ya da kontrol edilemediğini fark etme
• Kişinin kendisinin ya da yakınlarının “bu böyle gitmiyor” duygusunu sık yaşaması

Her çocuk kendi hızında gelişir; bir beceriyi akranlarından biraz sonra kazanmak tek başına endişe nedeni değildir. Yine de gelişimle ilgili bir sorunuz varsa bunu bir sonraki aile hekimi ya da çocuk doktoru kontrolünde konuşabilirsiniz. Yaşa göre becerileri gözden geçirmek için gelişim basamakları kontrol listesi bu görüşmeye hazırlanmanıza yardımcı olur; hangi işaretlerde bir çocuk psikoloğuyla görüşmenin düşünülebileceğini de çocuk psikoloğuna ne zaman gidilir rehberinde anlattık.

İlk görüşmeye nasıl hazırlanabilirsiniz?

Hangi kapıdan girerseniz girin, birkaç kısa not ilk görüşmeyi verimli kılar: konunun ne zamandır sürdüğü, hangi durumlarda arttığı ya da azaldığı, daha önce alınan destekler, kullanılan ilaçlar ve sizin bu görüşmeden beklentiniz. Çocuklar için okul ya da kreşten gelen gözlemleri ve önemli gelişim dönemlerini not etmek de yararlıdır.

Psikolojik danışmanlık bir seçenek olarak

Aracın sonucu duygusal, davranışsal ya da ilişkisel bir konuda psikologla başlamayı öneriyorsa bu seçeneklerden biri de Serdivan'daki ofisimizdir. Psikolog Burak Uysal; 0 ile 17 yaş arasındaki çocuk ve ergenler, ebeveynler, yetişkinler, çiftler ve ailelerle yüz yüze ve uygun durumlarda online psikolojik danışmanlık görüşmeleri yapar. Tanı ya da ilaç gerektiren durumlarda bir psikiyatri hekimine başvurmanızı öneririz. Randevu için randevu talep formunu doldurabilir ya da 0554 125 42 23 numaralı telefonu arayabilirsiniz; ofisimiz sizi arayarak uygun gün ve saati birlikte planlar.

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Burak Uysal Psikolog

Maltepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Serdivan'daki ofisinde çocuklar, ergenler, ebeveynler, yetişkinler ve çiftlerle psikolojik danışmanlık görüşmeleri yürütür.

Son güncelleme: 15 Ekim 2026 İçerik editörü: destek@burakuysal.org Hakkında daha fazla