Ergenlerde Depresyon Belirtileri: Tembellik mi, İçe Kapanma mı?

Ergenlerde depresyon belirtileri nelerdir?

Ergenlerde depresyon belirtileri; en az iki hafta süren mutsuzluk ya da sürekli huysuzluk, eskiden sevdiği şeylere ilgi kaybı, yorgunluk, uyku ve iştah değişimi, arkadaşlardan uzaklaşma, okulda düşüş ve değersizlik düşünceleridir. Tek bir işaret tek başına bir şey söylemez; belirtinin süresi, sıklığı ve günlük hayata etkisi belirleyicidir.

Görüşmelerimde anne babalardan sık duyduğum cümle şudur: “Tembelleşti, odasından çıkmıyor, her şeye itiraz ediyor.” Bu cümlenin arkasında bazen olağan bir ergenlik dalgası, bazen de dikkat isteyen bir çökkünlük vardır. İkisini ayırmak kolay değildir, çünkü ergenlerde depresyon belirtileri yetişkinlerden farklı bir kılıkla ortaya çıkabilir.

Bu yazıda olağan ergenlik değişimini kaygı verici işaretlerden ayırmanıza yardım edecek ölçütleri, evde atabileceğiniz adımları ve hangi durumda kime başvuracağınızı bulacaksınız. Anlatılanlar bilgilendirme amaçlıdır. Depresyon tanısı koymak ve ilaç gerekip gerekmediğine karar vermek psikiyatri hekiminin işidir; psikolog tanı koymaz, ilaç yazmaz.

Olağan ergenlik huysuzluğu ile depresyon arasındaki fark nedir?

Temel fark süre, yaygınlık ve işlevdir. Olağan ergenlik huysuzluğu gelir geçer; bir tartışmadan sonra genç birkaç saat içinde arkadaşlarıyla gülebilir. Depresyonda ise karamsar ya da gergin hâl günlerce sürer ve hayatın birden çok alanına yayılır: okul, aile, arkadaşlık, uyku ve beden.

Ergenlik, beyinde ve bedende hızlı bir yeniden yapılanma dönemidir. Bu nedenle duygu dalgalanmaları, mahremiyet isteği ve ebeveynle tartışmalar beklenen şeylerdir. Genç odasında daha çok vakit geçirmek, kapısını kapatmak ve arkadaşlarını size tercih etmek isteyebilir. Bunlar tek başına alarm işareti değildir.

Öte yandan şu sorular size yol gösterir: Çocuğum hâlâ bir şeylerden keyif alıyor mu? Arkadaşlarıyla bağı sürüyor mu? Okula gidiyor ve en azından asgari düzeyde işini yapıyor mu? Uykusu ve iştahı belirgin biçimde değişti mi? Bu soruların çoğuna “hayır” diyorsanız durum dikkat ister.

Tembellik mi, enerji kaybı mı: nasıl ayırt edebilirsiniz?

Tembellik çoğu zaman bir tercihtir; depresyondaki enerji kaybı ise bir tercih değildir. Tembel görünen ergenin sevdiği bir etkinlik söz konusu olduğunda enerjisi yerine gelir. Depresif yorgunluk yaşayan genç ise en sevdiği şey için bile harekete geçmekte güçlük çekebilir. Yatağa uzanmak dinlendirmez, uyku da yorgunluğu gidermez.

Depresyonda düşünme de yavaşlayabilir. Genç ödevin başına oturur ama aynı paragrafı defalarca okur, karar vermekte güçlük çeker. NHS'in çocuk ve gençlerde depresyon sayfası da yorgunluğu, odaklanamamayı ve kararsızlığı olası işaretler arasında sayar. Dışarıdan bakan biri bunu isteksizlik sanabilir.

Ayırt etmek için suçlamadan gözlem yapın. Örneğin bir hafta boyunca “Ne zaman enerjik, ne zaman çökkün?” sorusuna not alın. Arkadaşları aradığında, sevdiği bir dizi başladığında ya da hafta sonu geldiğinde bir değişiklik oluyor mu? Hiçbir şey onu canlandırmıyorsa, bu durumun adı tembellik olmayabilir.

Bu noktada “Biraz gayret etsen düzelir” cümlesi işe yaramaz. Depresif yorgunluk iradeyle aşılabilecek bir şey gibi durmaz; genç bu cümleyi duyduğunda kendini daha da yetersiz hisseder. Bunun yerine küçük ve ulaşılabilir hedefler ile yargısız bir eşlik daha çok yardımcı olur.

İçe kapanma ne zaman kaygı verici hâle gelir?

İçe kapanma, mahremiyet isteğinin ötesine geçip ergeni sevdiği insanlardan da koparıyorsa kaygı vericidir. Kendi odasında müzik dinleyip arkadaşlarıyla mesajlaşan bir genç sağlıklı bir sınır çiziyor olabilir. Arkadaş davetlerini sürekli reddeden, mesajlara cevap vermeyen ve yalnızlığından yakınan genç ise farklı bir yerdedir.

Dikkat etmeniz gereken ayrıntılar şunlardır:

• Yakın arkadaşlarıyla görüşmeyi uzun süredir bırakmış olması
• Aile yemeklerine ve ortak etkinliklere hiç katılmaması
• Soru sorduğunuzda tek kelimelik cevaplar verip hemen uzaklaşması
• Sosyal medyada bile paylaşımı ve etkileşimi kesmesi
• “Kimse beni anlamıyor” ya da “Hiçbir şeyin anlamı yok” gibi cümleler kurması

Örneğin 15 yaşında bir genç düşünelim. Eskiden hafta sonları arkadaşlarıyla dışarı çıkarken artık telefonunu sessize alıyor ve odasından yalnızca yemek için çıkıyor. Bu tablo birkaç günle sınırlıysa bir kırgınlık olabilir. Haftalardır sürüyorsa konuşmayı ertelemeyin ve gerekirse bir uzmandan destek alın.

İçe kapanmayı yalnızca odada geçen saatle ölçmeyin. Bazı gençler kalabalık içinde de içine kapanır; derste konuşmaz, teneffüste telefonuna dalar, yemekte gülümser ama hiçbir şey anlatmaz. Bu sessiz tabloyu ilk fark edenler çoğu zaman öğretmenler ve yakın arkadaşlardır.

Ergenlerde depresyon belirtileri neden öfke olarak ortaya çıkabilir?

Ergenlerde depresyon belirtileri çoğu zaman hüzünden çok öfke ve sinirlilik biçiminde kendini gösterir. NHS de sürekli huysuz ve gergin olmayı çocuk ve gençlerde depresyonun sık işaretleri arasında sayar. Yani ağlayan değil, kapıyı çarpan bir genç de içten içe çökkün olabilir.

Bunun bir nedeni, ergenin duygusunu adlandırmakta güçlük çekmesidir. “Üzgünüm” demek savunmasız hissettirir; öfke ise daha korunaklı bir zırh gibidir. Ayrıca yorgun ve uykusuz bir beyin küçük uyaranlara daha hızlı tepki verir. Bu nedenle sofradaki basit bir soru bile tartışmaya dönüşebilir.

Öfkeyi görmezden gelmek ya da sert bir cezayla bastırmak genelde işe yaramaz. Bunun yerine öfkenin arkasındaki duyguyu merak edin. “Son zamanlarda çok çabuk sinirleniyorsun, seni zorlayan bir şey var mı?” gibi bir cümle, suçlamadan kapı aralar. Sınırlar elbette sürer; ancak sınırı koyarken genci küçük düşürmemek önemlidir.

Öfke ani ve yoğun patlamalar hâlinde geliyorsa, eşyalara ya da kişilere zarar veriyorsa durum ayrıca değerlendirme gerektirir. Ergenlik dönemindeki genel öfke ve davranış zorluklarını ergenlik dönemi sorunları sayfamızda daha geniş ele aldık.

Uyku, iştah ve bedensel yakınmalar neyi anlatır?

Uyku ve iştahtaki belirgin değişimler, ergenlerde depresyonun en somut işaretleri arasındadır. Ergenlerin biyolojik saati zaten geç saatlere kayar; geç yatmak tek başına sorun değildir. Ancak gece saatlerce uyuyamamak, sabah hiç kalkamamak ya da gün boyu uyumak dikkat ister.

İştah tarafında da iki yön vardır. Bazı gençler yemeği bırakır, öğün atlar ve kilo kaybeder. Bazıları ise duygusal boşluğu yemekle doldurmaya çalışır. NHS, normalden az ya da fazla yemeyi ve kilodaki büyük değişimleri olası işaretler arasında sayar. Kiloyla ilgili yorum yapmak yerine öğün düzenine nazikçe eşlik edin.

Bedensel yakınmalar da gözden kaçabilir. Sık baş ağrısı, karın ağrısı, halsizlik ve “hasta hissediyorum” sözleri özellikle okul günlerinde artıyorsa duygusal bir yükü işaret ediyor olabilir. Yine de önce bir hekim muayenesiyle bedensel nedenleri dışlamak gerekir. Hekim bedensel bir neden saptamazsa duygusal tarafa bakma sırası gelir.

Pratik bir öneri: iki hafta boyunca uyku saatini, öğünleri ve yakınmaları kısa notlarla kaydedin. Bu notlar hem aile hekimi hem de psikolog için değerli bir bilgi kaynağı olur.

Okul başarısındaki düşüş depresyonun işareti olabilir mi?

Evet, olabilir; ama tek başına yeterli bir işaret değildir. DSÖ, kaygı ve depresyonun okula devamı ve okul çalışmalarını derinden etkileyebildiğini belirtir. Notlardaki ani bir düşüş, ödevlerin yarım kalması ve sabahları okula gitmeme isteği bir aradaysa daha yakından bakmak gerekir.

Depresyon, öğrenmenin araçlarını doğrudan etkiler. Dikkat kolayca dağılabilir, bellek zayıflar, motivasyon düşer. Bu yüzden önceden kolay yaptığı ödevler genç için bir dağ gibi durmaya başlar. Üstelik başarısızlık hissi değersizlik düşüncesini besler ve bir kısır döngü oluşur.

Düşüşün nedenini anlamak için öğretmeni ve okulun rehberlik servisini sürece dahil edebilirsiniz. Belki sınıfta bir arkadaşlık sorunu ya da zorbalık söz konusudur. NICE kılavuzu da zorbalığın bir etken olduğu durumlarda okul ve sağlık profesyonellerinin birlikte çalışmasını önerir. Konuyla ilgili işaretleri akran zorbalığı sayfamızda okuyabilirsiniz.

Not ortalamasına odaklanmak yerine “Okulda en zorlandığın an hangisi?” diye sormak daha çok bilgi verir. Bu dönemde hedef yüksek not değil, okulla bağın kopmamasıdır.

Ekran ve sosyal medya kullanımı tabloyu nasıl etkiler?

Ekran kullanımı depresyonun tek nedeni değildir, ancak tabloyu ağırlaştırabilir. DSÖ, medyanın ve toplumsal beklentilerin ergenin yaşadığı gerçeklik ile geleceğe dair beklentileri arasındaki uçurumu derinleştirebileceğine dikkat çeker. Sürekli kıyaslama, beğeni kaygısı ve gece geç saatlere uzanan kaydırma bu uçurumu besleyebilir.

Bazı gençler için telefon bir kaçış odasıdır. Zor duygularla yüzleşmek yerine saatlerce video izler, oyun oynar. Bu durumda ekran hem bir belirti hem de tabloyu sürdüren bir etken olabilir. Telefonu bir anda elinden almak ise çoğu zaman öfkeyi artırır ve gencin tek sosyal bağını kesebilir.

Daha işe yarar bir yol, ekranı yasaklamak değil, düzenlemektir:

• Yatmadan en az bir saat önce telefonu ortak bir alanda şarja bırakmak
• Yemek saatlerini ekransız aile zamanı olarak korumak
• Hangi uygulamada nasıl hissettiğini yargılamadan konuşmak
• Ekran dışı bir etkinliği birlikte planlamak, örneğin akşam yürüyüşü

Ekran kullanımı kontrolden çıktıysa ekran bağımlılığı sayfamızdaki aile adımları size yol gösterebilir.

Hangi durumlar ergeni depresyona karşı daha kırılgan yapar?

Depresyonun tek bir nedeni yoktur; birden çok etken bir araya geldiğinde risk artar. NICE kılavuzu aile içi çatışmayı, zorbalığı, fiziksel, cinsel ya da duygusal istismarı, alkol ve madde kullanımını ve ebeveynde depresyon öyküsünü dikkate alınması gereken risk etkenleri arasında sayar.

DSÖ de şiddeti, özellikle cinsel şiddeti ve zorbalığı, sert ebeveynlik tutumlarını ve ağır sosyoekonomik sorunları ergen ruh sağlığı için risk olarak tanımlar. Bunlara ek olarak şu yaşam olayları da kırılganlığı artırabilir:

• Bir yakının kaybı, boşanma ya da taşınma gibi büyük değişimler
• Arkadaş grubundan dışlanma ya da romantik bir ilişkinin bitmesi
• Süreğen bir hastalık ya da bedenle ilgili yoğun utanç
• Sınav dönemlerindeki yoğun başarı baskısı
• Kimliğine dair kabul görmeme ve yalnız kalma deneyimleri

Bu etkenlerin varlığı depresyonun mutlaka başlayacağı anlamına gelmez. Ancak böyle bir dönemden geçen ergende belirtileri daha dikkatli izlemek yerinde olur. Koruyucu etkenler de vardır: DSÖ, ailede, okulda ve toplumda koruyucu ve destekleyici ortamların önemini vurgular. Sizinle kurduğu güvenli bağ, ergen için en güçlü kalkanlardan biridir.

Gencin evde, okulda ya da çevrim içi ortamda şiddete veya istismara maruz kaldığından şüpheleniyorsanız ALO 183 Sosyal Destek Hattı'nı 7/24 arayabilirsiniz. Acil bir tehlike varsa ise doğrudan 112'yi arayın.

Yaşa göre ergenlerde depresyon belirtileri nasıl değişir?

Ergenlerde depresyon belirtileri yaşla birlikte farklı bir görünüm kazanabilir. Aşağıdaki tablo katı bir sınıflama değil, kaynaklarda ve görüşmelerde sık anlatılan örüntülerin bir özetidir. Her genç kendine özgüdür; yaş aralıkları yalnızca yön bulmanıza yardım eder.

Küçük ergenler duygularını sözle anlatmakta daha çok güçlük çekebilir; bu nedenle beden ve davranış üzerinden sinyal verirler. Büyük ergenlerde ise düşüncelerin içeriği ön plana çıkar. NHS, büyük çocuklarda alkol ya da madde kullanımının da depresyonla birlikte görülebileceğini belirtir.

Hangi yaşta olursa olsun, belirtiler iki haftadan uzun sürüyor ve günlük hayatı aksatıyorsa bir uzmana danışmak yerinde olur. Kardeşler arasında bile tablo çok farklı olabilir; bu yüzden karşılaştırma yerine kendi çocuğunuzun önceki hâlini ölçü alın.

Ergeninizle bu konuyu nasıl konuşabilirsiniz?

İyi bir başlangıç sorgu değil, gözlem ve merak içeren sakin bir cümledir. NHS, genç konuşmak istemediğinde ondan endişe ettiğinizi ve ihtiyaç duyduğunda yanında olduğunuzu bilmesini önerir. Konuşma bir kez değil, zamana yayılmış küçük anlarla olur.

1. Uygun anı seçin. Arabada, yürüyüşte ya da birlikte bir iş yaparken yan yana konuşmak, göz göze bir sorgudan daha kolaydır.
2. Gözleminizi suçlamadan söyleyin. “Son haftalarda daha yorgun ve sessizsin, merak ediyorum” gibi bir cümle yeterlidir.
3. Dinleyin, hemen düzeltmeye çalışmayın. Çözüm sunmak yerine “Anlat, dinliyorum” deyin.
4. Duyguyu adlandırmasına yardım edin. “Bu seni çok yalnız hissettirmiş olmalı” gibi yansıtmalar işe yarar.
5. Kendine zarar verme düşüncesini doğrudan sorun. Bu soru düşünceyi doğurmaz; aksine konuşmanın önünü açar.
6. Bir sonraki adımı birlikte belirleyin. Rehber öğretmen, aile hekimi ya da bir psikologla görüşmeyi seçenek olarak sunun.

Ergenle konuşmanın genel ilkelerini ergen çocukla iletişim rehberimizde adım adım anlattık. Konuşma ilk denemede tıkanırsa vazgeçmeyin; kapıyı açık bıraktığınızı göstermek de bir ilerlemedir.

Hangi cümleler kapıyı kapatır, hangileri açık tutar?

Küçümseyen ve karşılaştıran cümleler genci susturur; merak eden ve kabul eden cümleler konuşmayı sürdürür. İyi niyetli olsa bile bazı tepkiler ergene “Duygun yanlış” mesajı verir. Aşağıdaki karşılaştırma günlük hayatta işinize yarayabilir.

• “Senin derdin ne ki, her şeyin var” yerine “Dışarıdan her şey yolunda gibi ama içinde zor bir şey var gibi, anlatmak ister misin?”
• “Biz senin yaşındayken çok daha zorunu yaşadık” yerine “Bu yaşta bu kadar yük taşımak kolay değil.”
• “Telefonu bırakırsan düzelirsin” yerine “Telefonda geçen zamanın sana nasıl geldiğini merak ediyorum.”
• “Abartma, geçer” yerine “Bunun ne kadar sürdüğünü ve seni nasıl etkilediğini konuşalım.”
• “Böyle devam edersen her şeyi kaybedeceksin” yerine “Ne olursa olsun yanındayım, birlikte bir yol bulacağız.”

Bu cümlelerin ortak noktası, gencin duygusunu tartışmaya açmadan kabul etmeleridir. Kabul etmek onaylamak demek değildir; davranış konusunda sınır koymaya devam edebilirsiniz. Ancak duyguya alan açtığınızda genç, davranışını konuşmaya da daha hazır olur.

Bir de sessizliğin değerini unutmayın. Bazen yanında oturup hiçbir şey söylememek, uzun bir nasihatten çok daha güçlü bir mesaj verir: “Buradayım ve acelem yok.”

Evde günlük ritmi desteklemek için neler yapabilirsiniz?

Depresif dönemde günlük ritmi korumak, ruh hâlini doğrudan etkileyen en somut adımlardan biridir. NHS de rutini sürdürmeyi, iyi uykuyu, düzenli beslenmeyi, her gün biraz temiz hava almayı ve egzersizi önerir. Amaç kusursuz bir program değil, gencin tutunabileceği birkaç sabit noktadır.

• Uyku: Hafta içi ve hafta sonu kalkış saatleri arasındaki farkı bir saatle sınırlamaya çalışın.
• Hareket: Spor salonu şart değil; köpeği gezdirmek ya da markete yürümek de işe yarar.
• Gün ışığı: Sabah perdeleri açmak ve kısa bir süre dışarı çıkmak beden saatini destekler.
• Öğünler: En azından bir öğünü birlikte ve ekransız yemeyi hedefleyin.
• Küçük görevler: Kısa ve somut sorumluluklar başarı duygusunu geri getirir.
• Sosyal temas: Bir arkadaşını eve davet etmesini kolaylaştırın, ama baskı yapmayın.

Bu adımları bir ceza listesi gibi değil, birlikte kurduğunuz bir plan gibi sunun. Gencin fikrini sorun ve küçük ilerlemeleri fark edin. Örneğin üç gün üst üste aynı saatte kalkması, takdiri hak eden bir adımdır.

Alkol, madde ve aşırı kafein gibi “kendi kendine iyi gelme” denemelerine de dikkat edin. NHS, kendi kendine çare arama amacıyla bu maddelere başvurmaktan kaçınmayı özellikle vurgular. Bu konuyu yasak diliyle değil, merakla açmak daha çok sonuç verir.

Okulla nasıl iş birliği yapabilirsiniz?

Okul, ergenin gününün büyük kısmını geçirdiği yerdir; bu yüzden öğretmen ve rehber öğretmen önemli birer gözlemcidir. NHS, çocuğunuzla ilgili kaygılarınızı okulla paylaşmayı ve personelin bir gözlemi olup olmadığını sormayı önerir. Bu görüşmeyi gencin bilgisi dahilinde yapmak güveni korur.

Rehberlik servisiyle görüşürken şu konuları gündeme getirebilirsiniz:

• Sınıf içindeki katılımı ve arkadaş ilişkileri
• Devamsızlık ya da derse geç kalma örüntüsü
• Zorbalık ya da dışlanma işaretleri
• Sınav ve ödev yükünde geçici esneklik olanakları
• Okulda güvendiği bir yetişkinin olup olmadığı

Okulla iş birliğini, gencin “Herkes benimle uğraşıyor” hissine kapılmayacağı biçimde yürütün. Bunun için toplantıların amacını ona açıkça anlatın: “Seni yargılamak için değil, işini kolaylaştırmak için konuşuyoruz.”

Ayrıca okulun yönlendirdiği değerlendirmeler, Rehberlik ve Araştırma Merkezi gibi kamu kaynakları ve özel destekler birbirini dışlamaz. Ortak hedef, gencin hem okulda hem evde kendini güvende hissetmesidir.

Okul ya da sınıf değiştirme gibi büyük kararları depresif dönemde aceleyle almamaya çalışın. Bu tür değişiklikler bazen rahatlatsa da gencin zaten zayıflamış destek ağını sarsabilir. Kararı rehber öğretmen ve gençle birlikte, belirtiler biraz yatıştıktan sonra yeniden değerlendirin.

Kendine zarar verme işaretlerinde ne yapmalısınız?

Ergen kendine zarar vermekten ya da yaşamına son vermekten söz ediyorsa bunu her zaman ciddiye alın ve aynı gün profesyonel destek isteyin. Can güvenliği tehlikedeyse hemen 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin. Böyle bir durumda acil psikiyatrik değerlendirme gerekir; psikolojik danışmanlık bu adımın yerini tutmaz.

Dikkat isteyen işaretler şunlardır: ölümden ya da yok olmaktan sık söz etmek, “Ben olmasam herkes rahatlar” gibi cümleler, değerli eşyalarını dağıtmak, vedalaşır gibi mesajlar ve vücutta açıklanamayan yaralar. DSÖ'nün güvenli anlatım ilkeleri gereği bu yazıda yöntemlere dair ayrıntıya yer vermiyoruz.

Ergen size bu düşüncelerini açtıysa paniğe kapılmadan teşekkür edin. “Bana anlattığın için minnettarım, bunu birlikte taşıyacağız” demek, onun bir daha konuşma cesaretini korur. Sır saklama sözü vermeyin; güvenlik söz konusu olduğunda yardım istemek zorunda olduğunuzu nazikçe açıklayın.

Psikolog mu, psikiyatri hekimi mi: ilk adımı kime atmalısınız?

Belirtiler ağırsa, kendine zarar verme düşüncesi varsa ya da günlük işlevler belirgin biçimde bozulduysa ilk adım psikiyatri hekimidir. Çocuk ve ergen psikiyatrisi tanı koyar, gerekirse ilaç kararını verir ve süreci izler. Daha hafif tablolarda ya da hekim değerlendirmesiyle birlikte psikolojik danışmanlık destek sağlayabilir.

NICE kılavuzu, sağlık profesyonellerinin hem gençle hem aileyle destekleyici ve iş birliğine dayalı bir ilişki kurmasını önerir. Yani süreç ergenin, ailenin ve uzmanların birlikte çalıştığı bir ekip işidir. Psikolog ile hekim arasındaki iş bölümünü çocuk psikoloğu mu çocuk psikiyatristi mi rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Kime başvuracağınızdan emin değilseniz kime başvurmalıyım aracı birkaç soruyla size uygun ilk adımı gösterir. Yetişkinlerde depresyonun genel görünümünü ve destek yollarını ise depresyon sayfamızda topladık.

Hangi kapıdan girerseniz girin, elinizdeki gözlem notlarını yanınıza alın. Belirtilerin ne zaman başladığı, nasıl seyrettiği ve okulda neler değiştiği, ilk görüşmenin verimini belirgin biçimde artırır.

Kamu tarafında okul rehberlik servisleri, Rehberlik ve Araştırma Merkezleri ve hastanelerin çocuk ve ergen ruh sağlığı poliklinikleri ilk başvuru noktaları arasındadır. Bu kapılar birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman birbirini tamamlayan adımlardır.

Ergenlerde depresyon belirtileri için psikolojik danışmanlık nasıl ilerler?

Ergenlerde depresyon belirtileri için psikolojik danışmanlık genellikle önce ebeveynle bir görüşmeyle başlar. Bu görüşmede gelişim öyküsünü, son dönemdeki değişimleri ve ailenin gözlemlerini konuşuruz. Ardından gençle ayrı görüşmeler planlarız; 12 ile 17 yaş arasında gencin sürece onay vermesi önemlidir.

Görüşmelerde duyguları tanıma, düşünce örüntülerini fark etme, günlük ritmi yeniden kurma ve ilişkilerde destek arama gibi beceriler üzerinde çalışırız. Gencin anlattıkları gizlidir; ancak can güvenliği söz konusu olduğunda aileyi ve gerekli kurumları bilgilendirmek bu gizliliğin sınırıdır. Bu sınırı ilk görüşmede herkesle açıkça konuşuruz.

Psikolog Burak Uysal, Serdivan'daki ofiste ve uygun durumlarda online olarak çocuk ve ergenlerle çalışır. Sürecin genel çerçevesini çocuk ve ergen psikolojik danışmanlığı sayfasında görebilirsiniz. Ebeveyn olarak kendi tutumlarınızı gözden geçirmek isterseniz ebeveyn danışmanlığı da ayrı bir seçenektir.

Gerekli gördüğümüz durumlarda psikiyatri hekimiyle iş birliği öneririz. Ofisimizin rolü hekim değerlendirmesinin yerini almak değil, onu tamamlamaktır.

Anne baba olarak kendinizi nasıl koruyabilirsiniz?

Depresif bir ergene eşlik etmek yorucudur ve sizin de desteğe ihtiyacınız olabilir. Suçluluk, öfke ve çaresizlik bu süreçte çok yaygın duygulardır. Kendinize “Nerede hata yaptım?” diye sormanız doğaldır; ancak depresyon tek bir ebeveyn hatasının sonucu değildir.

Kendi uykunuzu, öğünlerinizi ve dinlenme zamanınızı korumaya çalışın. Eşinizle ya da güvendiğiniz bir yakınınızla yükü paylaşın. NHS de gencin diğer ebeveyni dahil, onu tanıyan kişilerle konuşmayı önerir. Böylece hem farklı gözlemler toplar hem de yalnız kalmazsınız.

Kendi ruh hâliniz de önemlidir. NICE, ebeveynde depresyon öyküsünü gencin risk etkenleri arasında sayar; bu bir suçlama değil, ailenin bir bütün olarak desteklenmesi gerektiğini hatırlatan bir bilgidir. Siz de uzun süredir çökkün hissediyorsanız kendiniz için destek aramak, gencinize verebileceğiniz en somut örneklerden biridir.

Ergenin hatalarına ve sınır ihlallerine nasıl yaklaşacağınız konusunda zorlanıyorsanız hata yapan ergene yaklaşım yazımız işinize yarayabilir.

Kısacası ergenlerde depresyon belirtileri çoğu zaman tembellik, huysuzluk ya da içe kapanma kılığına girer. Süreyi, yaygınlığı ve günlük hayata etkisini izleyin, suçlamadan konuşun ve gerektiğinde destek isteyin. Görüşme planlamak için online randevu talebi oluşturabilir ya da ofisimizi arayabilirsiniz.

Burak Uysal Psikolog

Maltepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Serdivan'daki ofisinde çocuklar, ergenler, ebeveynler, yetişkinler ve çiftlerle psikolojik danışmanlık görüşmeleri yürütür.

Yayın: 15 Ekim 2026 Son güncelleme: 15 Ekim 2026 İçerik editörü: destek@burakuysal.org Hakkında daha fazla

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Benzer yazılar

Travma Sonrası Stres Belirtileri: Yaşadıklarınız Geçmiyorsa

Travma sonrası stres belirtileri nelerdir? Olağan ilk tepkilerden farkı, yeniden yaşama, kaçınma, irkilme, ilk haftalarda öz bakım ve…

15 Ekim 2026 · 17 dk okuma

Sosyal Kaygı: İnsan İçinde Konuşamamak ve Utanma Korkusu

Sosyal kaygı nedir, utangaçlıktan farkı ne? Topluluk önünde konuşma, telefon korkusu, kaçınma döngüsü, kademeli maruz kalma planı ve destek…

15 Ekim 2026 · 17 dk okuma

Obsesif Kompulsif Bozukluk Belirtileri: Takıntı mı, Titizlik mi?

Obsesif kompulsif bozukluk belirtileri nelerdir? Kontrol, yıkama, sayma ve zarar düşünceleri, titizlikten farkı, evde güvenli adımlar ve…

15 Ekim 2026 · 17 dk okuma