Psikolog Etik Kuralları: Gizlilik, Sınırlar ve Reklam Yasağı

Psikolog etik kuralları nelerdir ve neden bilmelisiniz?

Psikolog etik kuralları, psikoloğun danışanla kurduğu ilişkiyi düzenleyen ilkelerdir: gizlilik, açık bilgilendirme, mesleki sınırlar ve dürüst tanıtım. Bu kuralların bir kısmı yönetmeliklerde, bir kısmı Türk Psikologlar Derneği’nin etik metninde yer alır. Danışan olarak bunları bilmek hakkınızdır, çünkü neyi isteyebileceğinizi ve neyin olağan dışı olduğunu ayırt etmenizi sağlar.

Görüşmelerimde danışanların en sık sorduğu sorular aslında etikle ilgilidir: “Anlattıklarım bir yere gider mi?”, “Görüşmeyi bırakırsam ayıp olur mu?”, “Bu reklam neden bu kadar iddialı?” Bu yazıda bu soruların arkasındaki kuralları, kaynaklarını göstererek anlatıyorum. Ayrıca bir şey ters gittiğinde başvurabileceğiniz resmi yolları da topluyorum.

Önemli bir ayrımı baştan yapmak gerekir. Psikoloğun tanı koyma, ilaç yazma ve unvan kullanma gibi yasal yetki sınırları ayrı bir konudur; bunu psikologların yasal yetki sınırları yazısında ayrıca ele aldım. Bu yazı ise görüşme odasının içindeki ilişkiyi ve dışarıdaki tanıtım dilini ele alıyor.

Psikolog etik kuralları hangi kaynaklardan gelir?

Psikolog etik kuralları tek bir metinden gelmez; birkaç farklı düzenleme üst üste biner. Bazıları devletin çıkardığı yönetmeliklerdir ve herkesi bağlar. Bazıları ise bir meslek derneğinin kendi üyeleri için kabul ettiği ilkelerdir. Aşağıdaki tablo, bu yazıda adı geçen başlıca kaynakları ve kapsamlarını özetliyor.

Son satır önemlidir. Türk Psikologlar Derneği’nin sıkça sorulan sorular sayfası, derneğin yalnızca üyeleri hakkında etik inceleme yetkisi taşıdığını ve üye olmayanlar için yaptırım yetkisi bulunmadığını açıkça yazar. Üyelik de zorunlu değildir. Yine de bu metin, meslekte iyi uygulamanın nasıl tarif edildiğini gösterdiği için değerlidir; bu nedenle aşağıda madde numaralarıyla sık sık ona başvuruyorum.

Gizlilik ilkesi size ne vaat eder?

Gizlilik, görüşmede anlattıklarınızın sizin izniniz olmadan başkalarına aktarılmaması demektir. İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği’nin 5. maddesinin (1) fıkrasının (ı) bendi bu yükümlülüğü şöyle koyar: meslek mensubu, edindiği kişisel verileri ve sağlıkla ilgili özel bilgileri “muhafaza eder ve üçüncü kişilerin eline geçmemesi için gerekli tedbirleri alır.” Yani gizlilik yalnızca susmak değil, bilgiyi korumak için önlem almak da demektir.

Türk Psikologlar Derneği’nin etik metni de aynı yönde ilerler. Madde 3.2’ye göre psikolog, hizmet verdiği kişilerden edindiği bilgileri gizli tutmakla yükümlüdür; ayrıca gizliliğin sınırlarını mesleki ilişkinin başında açıklar. Madde 3.3/b ise danışanla ilgili özel bilgilerin medyaya açıklanmamasını ister. Ayrıca madde 3.4’e göre psikolog yazılarında ve derslerinde danışanın kimliğini açığa çıkarabilecek bilgileri paylaşmaz; ancak bilgiler yeterince gizlenmişse ya da kişi yazılı izin vermişse bu kural işletilmeyebilir.

Pratikte bu, şu anlama gelir: Aileniz, işvereniniz ya da okulunuz psikoloğunuzu arayıp sizinle ilgili bilgi istese bile psikolog, aşağıda anlatılan istisnalar dışında, izniniz olmadan bilgi vermez. Kayıtların ve resmi sistemlerin nasıl işlediğini gizlilik ve kayıtlar rehberinde ayrıntılı anlattım. Burada daha çok kuralların dayanağına ve sınırlarına bakıyorum.

Gizlilik hangi durumlarda sınırlanabilir?

Gizlilik güçlü bir ilkedir, ama mutlak değildir. Aynı yönetmelik maddesi iki istisna sayar: “ilgili mevzuat gereği rapor düzenleme” ve “hastanın ya da diğer kişilerin hayati tehlikesi söz konusu olduğu durumlar.” Dolayısıyla bir kişinin yaşamı ciddi tehlikedeyse ya da bir kanun rapor düzenlemeyi zorunlu kılıyorsa gizlilik geri çekilebilir.

Türk Psikologlar Derneği’nin etik metni de madde 3.3/d’de iki durum sayar. İlki, danışanın kendine, psikoloğa ya da başkalarına zarar vermiş olması ya da verecek olmasıdır. İkincisi, danışanın 18 yaş altında olduğu ya da kendini koruyamayacak durumda olduğu kötüye kullanım durumlarıdır. Bunun yanında madde 11, etik sorumluluk ile yasa çeliştiğinde ve uyuşmazlık başka yolla çözülemediğinde psikoloğun yasaya bağlı kalacağını belirtir.

• Hayati tehlike: Kendinize ya da bir başkasına ciddi zarar verme riski.
• Yasal zorunluluk: Mevzuatın rapor ya da bildirim istediği durumlar.
• Korunması gereken kişi: Çocuk ya da kendini koruyamayan bir yetişkinin kötüye kullanılması şüphesi.
• Sizin izniniz: Örneğin bir hekime bilgi verilmesini kendiniz istediğinizde.

Bu sınırlar, zor duygulardan söz etmenin bilgi paylaşımına yol açacağı anlamına gelmez. Öfke, utanç ya da umutsuzluk görüşmelerin olağan konusudur. Kendinize zarar verme düşünceleriniz yoğunlaştıysa ise beklemeden 112’yi arayın.

Çocuk ve ergen danışanlarda bildirim yükümlülüğü nasıl işler?

Çocuklarla çalışırken gizlilik ile koruma arasındaki denge daha hassastır. Türk Ceza Kanunu’nun 280. maddesinin ilk fıkrası, görevini yaparken bir suç belirtisiyle karşılaşmasına rağmen durumu yetkili makamlara bildirmeyen ya da geciken “sağlık mesleği mensubu” için hapis cezası öngörür. İkinci fıkra, sağlık hizmeti veren diğer kişileri de sayar.

Ancak burada dürüst bir not düşmem gerekir: Bu maddenin psikologlara uygulandığını gösteren bir yargı kararı, yararlandığım hukuki araştırmada doğrulanamadı. Araştırma, psikoloğun kapsamda sayılma ihtimalini yüksek buluyor, ama kesin bir şey söylemek doğru olmaz. Öte yandan TCK 278. madde, işlenmekte olan bir suçu bildirmeme konusunda herkes için bir hüküm koyar.

Çocuk Koruma Kanunu’nun 6. maddesi ise daha açıktır. Bu maddeye göre adli ve idari merciler, kolluk, sağlık ve eğitim kuruluşları ile sivil toplum kuruluşları korunma ihtiyacı olan çocuğu bildirmekle yükümlüdür. Ayrıca çocuk ve bakımından sorumlu kişiler de çocuğun korunması için başvurabilir.

Peki bu, ergen bir danışan için ne anlama gelir? Türk Psikologlar Derneği’nin etik metninde madde 7.1/c, reşit olmayan danışanda veli ya da velayet sahibinin onayını ister; ancak danışanın özerklik haklarının olabildiğince gözetilmesini de söyler. Yani ergenin anlattığı her ayrıntı ebeveyne aktarılmaz, fakat güvenliği tehlikedeyse sessiz kalınmaz. Çocuğu korumaya yönelik pratik adımları çocuğu istismardan korumak yazısında topladım; acil durumda 112, danışmak için ALO 183 hattına ulaşabilirsiniz.

Seans notlarınız ve kişisel verileriniz nasıl korunur?

Psikoloğa başvurduğunuz bilgisi, görüşme konuları ve seans notları sağlık verisidir. 6698 sayılı Kanun sağlık verisini özel nitelikli kişisel veri sayar ve bu verilerin işlenmesini kural olarak yasaklar. Kanunun 7499 sayılı Kanunla değişen 6. maddesi ise açık rıza ya da kanunda sayılan diğer şartlar varsa işlemeye izin verir; ayrıca Kurulun belirlediği yeterli önlemleri şart koşar.

Burada da bir belirsizlik var. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun özel nitelikli verilere ilişkin rehberi, sır saklama yükümlülüğü altındaki kişiler için “net bir çerçeve çizilmemiş” olduğunu kabul eder. Bu nedenle lisans psikoloğun görüşmelerinde sağlık verisi için yazılı açık rıza almak daha güvenli bir yol olarak öne çıkıyor. Ayrıca psikolog kayıtları için mevzuatta özel bir saklama süresi bulunamadı; bu yüzden psikoloğunuza kendi saklama ve imha uygulamasını sorabilirsiniz.

• Bilgi isteme hakkı: Kanunun 11. maddesi, verinizin işlenip işlenmediğini öğrenme, düzeltme ve silme isteme gibi haklar tanır.
• Yanıt süresi: 13. maddeye göre veri sorumlusu başvurunuzu en geç otuz gün içinde ve ücretsiz olarak sonuçlandırmak zorundadır.
• Aydınlatma ve açık rıza ayrımı: Kurulun ilke kararı, bu iki metnin ayrı ayrı düzenlenmesini ister.
• Kayıtların korunması: Kurulun yeterli önlemler kararı, elektronik ortamda şifreleme ve erişim kaydı gibi tedbirler sayar.

Bilgilendirilmiş onam ne demektir?

Bilgilendirilmiş onam, süreci başlatmadan önce neye “evet” dediğinizi bilmenizdir. Türk Psikologlar Derneği’nin etik metninde madde 7.1/b, psikoloğun danışanı “mümkün olan en kısa zamanda” süreç, ücret, üçüncü kişilerle ilgili koşullar ve gizliliğin sınırları hakkında bilgilendirmesini ister. Aynı madde, danışana sorularının yanıtlanması olanağını sağlamayı da ekler.

Madde 4.3 ise maddi koşulların çalışma öncesinde ya da başında bildirilmesini ister. Bu nedenle ücreti, süreyi ve iptal koşullarını süreç başlamadan öğrenmek sizin hakkınızdır. Madde 7.1/e de kullanılacak yöntem ve tekniklerin, yararlarının, risklerinin ve olası diğer yöntemlerin anlatılmasını öngörür.

Online görüşmelerde bilgilendirme biraz daha genişler. Madde 7.4.1’e göre danışan; süreç, görüşmeyi yürüten kişi, hizmetin yararları ve olası riskleri, bu riskleri azaltacak önlemler ve diğer seçenekler hakkında bilgilendirilmelidir. Örneğin bağlantı koptuğunda ne yapılacağını ya da görüşmeyi hangi ortamda yapacağınızı baştan konuşmak bu kapsama girer. Online görüşmenin işleyişini online psikolojik danışmanlık rehberinde ayrıca anlattım.

Kısacası iyi bir başlangıç, yazılı ya da sözlü olarak şu sorulara yanıt verir: Ne yapacağız, ne kadar sürecek, kim neyi bilecek, ücret nasıl işleyecek ve istediğim zaman bırakabilir miyim? Bu sorulardan birine net yanıt alamıyorsanız tekrar sormaktan çekinmeyin.

Danışan olarak seanslarda hangi haklarınız var?

Etik kurallar yalnızca psikoloğa yasak koymaz; aynı zamanda size somut haklar tanır. Aşağıdaki liste, Türk Psikologlar Derneği’nin etik metninden doğrudan çıkan hakları özetliyor. İlk görüşmede neler sorabileceğinizi ise ilk psikolog görüşmesi rehberinde ayrıca topladım.

• Soru sormak: Madde 7.1/b, sorularınızın yanıtlanması olanağını güvence altına alır.
• Süreci bitirmek: Madde 7.1/d’ye göre danışan, profesyonel ilişkiyi istediği zaman başlatma ve bitirme hakkına sahiptir.
• Kayda hayır demek: Madde 3.3/a, sesinizi ya da görüntünüzü kaydetmeden önce izin alınmasını şart koşar; izin vermemek sizin kararınızdır.
• İkinci görüş ya da yönlendirme istemek: Madde 1.3, yetkin olmadığı konuda psikoloğun sizi yetkin bir meslektaşına yönlendirmesini ister; madde 7.7/c sonlandırmada gerekirse başka uzmanlar önerilmesini öngörür.
• Başka bir uzmanla eş zamanlı çalışmayı konuşmak: Madde 7.5, başka bir ruh sağlığı hizmeti alıyorsanız olası karışıklığın size açıklanmasını ister.

Bu haklar, bir tartışma başlatmak için değil, işbirliğini güçlendirmek için vardır. Örneğin görüşmeleri bırakmak istediğinizde bunu söylemeniz, psikoloğun madde 7.7’de anlatılan sonlandırma sürecini düzgün yürütmesine yardım eder. Benzer şekilde ikinci görüş istemek, kimseye güvensizlik anlamına gelmez.

Psikologla danışan arasındaki sınırlar neden önemlidir?

Danışmanlık ilişkisi eşit bir arkadaşlık değildir. Siz kendinizle ilgili çok özel bilgiler paylaşırsınız, psikolog ise bu bilgiyle çalışır. Bu nedenle ilişkide doğal bir güç farkı oluşur. Türk Psikologlar Derneği’nin etik metninde madde 2.3, psikoloğun bu güveni ve bağlılığı kötüye kullanacak biçimde gücünü ve statüsünü kullanmamasını ister.

Madde 2.3.2 bu ilkeyi somutlaştırır: Psikolog bilgi, statü ve gücünü kullanarak danışanların emeğini ve finansman kaynaklarını kendi yararına sömürmez. Ayrıca madde 2.5, psikoloğun bilgisini psikolojik baskı aracı olarak kullanmamasını, kimseyi dünya görüşünü, inançlarını ya da cinsel yönelimini açıklamaya veya değiştirmeye zorlamamasını ister.

Sınırlar ilk bakışta soğuk görünebilir. Oysa amaçları tam tersidir: Görüşme odasının yalnızca sizin ihtiyaçlarınıza ayrılmasını sağlarlar. Psikoloğunuzun size karşı nazik ama mesafeli olması, ilişkinin güvenli olduğunun işaretidir.

Pratikte sınırlar birkaç sade alışkanlıkla kendini gösterir. Görüşmeler önceden belirlediğiniz saatte ve uygun bir ortamda başlar ve biter. Psikolog kendi özel sorunlarını size anlatmaz, sizden kişisel bir iyilik ya da kayırma istemez. Ayrıca mesajlara hangi kanaldan ve ne zaman dönüleceğini baştan konuşursunuz. Bu küçük düzenlemeler, ilişkinin amacını ikiniz için de açık tutar.

Çoklu ilişki nedir, neden kaçınılır?

Etik metinde madde 2.4 “çoklu ilişki” kavramını tanımlar. Buna göre psikoloğun profesyonel ilişki sürerken aynı kişiyle ek bir rol üstlenmesi, o kişinin yakınıyla ilişkiye girmesi ya da gelecekte başka bir ilişki kuracağına dair söz vermesi çoklu ilişkidir. Örneğin danışanıyla ortak iş kurmak, onun ev sahibi ya da işvereni olmak bu kapsama girebilir.

Madde, her çoklu ilişkiyi otomatik olarak yasaklamaz. Ölçüt, psikoloğun nesnelliğini ve etkinliğini yitirip yitirmeyeceği ya da danışana zarar verip vermeyeceğidir. Metin bir örnek de verir: Doğal afet gibi bir durumda psikolog hem destek verebilir hem de aynı kişinin katıldığı sosyal etkinliklerde yardım edebilir. Bununla birlikte madde 7.5.2, psikoloğun daha önce karşılıklı çıkar ilişkisine girdiği kişileri psikoterapiye kabul etmemesini ister.

Hediye ve sosyal medya konusunda ise dürüst bir bilgi vermem gerekir: Okuduğum etik metinde bunlar için ayrı bir madde bulunmuyor. Bu yüzden genel ilke geçerlidir; bir hediye, sosyal medya takibi ya da mesajlaşma ilişkinin amacını bulanıklaştırıyorsa sınır kayıyor demektir. Böyle bir durumda konuyu psikoloğunuzla açıkça konuşabilirsiniz.

Romantik ya da cinsel ilişki neden hiçbir koşulda kabul edilmez?

Bu konudaki kural, etik metnin en net kurallarından biridir. Madde 2.3.1’e göre psikolog, halen hizmet verdiği kişilere “cinsel ima ve yaklaşımlarda bulunmaz, onları taciz etmez ve onlarla cinsel ilişkiye girmez.” Metin gerekçeyi de açıklar: Bu tür ilişkiler mesleki mesafeyi azaltır, çıkar çatışmasına yol açabilir ve en önemlisi danışana zarar verir.

Madde 7.5.1 kapsamı daha da genişletir. Psikolog; halen hizmet verdiği danışanlarla, danışanın yakın ilişkide bulunduğu kişiler ve akrabalarıyla, ayrıca eski danışanlarıyla duygusal ya da cinsel yakınlık kurmaz. Yani görüşmelerin bitmiş olması bu kuralı ortadan kaldırmaz. Madde 7.5.2 de daha önce duygusal ya da cinsel yakınlık kurduğu biriyle psikoloğun profesyonel çalışmaya başlamamasını ister.

Böyle bir deneyim kafa karıştırıcı olabilir, çünkü bunu güven duyduğunuz birinden görürsünüz. Güvendiğiniz biriyle konuşmak ve aşağıdaki başvuru yollarını incelemek ilk adımlar olabilir. Ayrıca yeni bir psikologla bu deneyimi konuşmak, yaşadıklarınızı anlamlandırmanıza yardım edebilir.

Psikolog etik kuralları reklam ve tanıtım hakkında ne söyler?

Psikolog etik kuralları tanıtım konusunda oldukça sınırlayıcıdır. İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği’nin 5. maddesinin (1) fıkrasının (c) bendi şöyle der: “Yanıltıcı, talep artırıcı ve kendilerini övücü tanıtım yapamaz, kampanya düzenleyemez ve hiçbir şekilde reklam yapamaz. Sadece isim, unvan, dal ve adreslerini tanıtabilirler.” Bu kural, yönetmelikte sayılan tüm meslek mensupları için ortak kurallar arasındadır.

Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik de 5. maddesinin girişinde sağlık hizmet sunumunda “örtülü veya açık reklam yapılması ve yaptırılması” yasağını koyar. Ancak bir sınırı belirtmek gerekir: Bu yönetmelik, sağlık meslek mensubunu tanımlarken 1219 sayılı Kanun’un ek 13. maddesindeki meslekleri sayar. Dolayısıyla klinik psikolog kapsama girer, fakat lisans psikoloğa doğrudan uygulanıp uygulanmadığı tartışmalıdır.

Türk Psikologlar Derneği’nin etik metni de dürüst tanıtımı ister. Madde 4.1, psikoloğun eğitimi, unvanı, verdiği hizmetler, başarı dereceleri ve ücretleri konusunda “hiç bir koşulda” yanlış ya da aldatıcı bildirimde bulunmamasını söyler. Madde 4.4 ise uzmanlık dışındaki konularda açıklama yapmaktan kaçınmayı ekler. Sonuç olarak psikoloğun kendini anlatma alanı dardır: kim olduğu, ne iş yaptığı ve nerede çalıştığı.

Psikologlar neden danışan yorumu ve teşekkür yayınlamaz?

Bir psikoloğun sitesinde “danışanlar ne diyor” bölümü görmüyorsanız bunun bir nedeni var. Tanıtım Yönetmeliği’nin 5/1-e bendi, internet siteleri gibi mecralarda hasta ya da yakınlarının “teşekkür veya memnuniyet ifadeleri üzerinden reklam mahiyetinde paylaşım” yapılmasını yasaklar. Aynı yönetmeliğin 7/1-ğ bendi görsel paylaşımların yorum ve beğeni gibi etkileşimlere kapatılmasını da zorunlu tutar.

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin 28/B maddesi ise 01.08.2026’dan itibaren yürürlükte olan yeni haliyle daha da sıkıdır. Buna göre değerlendirmeyi yalnızca hizmeti satın alanlar yapabilir; satın almayı doğrulayamayan mecralardan alınan değerlendirmeleri yayınlamak yasaktır. Ayrıca mevzuata aykırı sağlık beyanı içeren değerlendirmeler de yayınlanamaz.

Etik açıdan da tablo aynıdır. Türk Psikologlar Derneği’nin etik metninde madde 4.6, psikoloğun halen hizmet verdiği kişilerden kendi yararına reklam amaçlı açıklama istememesini öngörür. Bunun mantığı açıktır: Destek aldığınız kişiye “hayır” demek zordur ve yorum istemek bu güç farkını kullanmak anlamına gelir.

Reklam Kurulu da bu konuda karar vermiştir. Örneğin 371. toplantıda (16.07.2026) tanıtımlarında hasta yorumuna yer veren hekimler için 600.000 TL ve 863.580 TL tutarında idari para cezaları çıktı. 369. toplantıda (14.05.2026) “Süpersiniz, ellerinize sağlık” türü yorumlar için durdurma kararı çıktı. 355. toplantıda (13.03.2025) ise “uzman psikolog” ifadesi ve hasta yorumu birlikte 863.580 TL cezaya konu oldu.

Üstünlük iddiası, sonuç vaadi ve isimsiz kadro neden sorunludur?

Ticari Reklam Yönetmeliği’nin 9. maddesi, reklam verenin reklamdaki iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlü olduğunu söyler. Bir psikoloğun “en iyi” ya da “1 numara” olduğunu ispatlayacak nesnel bir ölçü yoktur. Ayrıca Tanıtım Yönetmeliği’nin 5/1-h bendi, diğerlerinden farklı ya da daha üstün olduğu algısı oluşturan tanıtımı yasaklar.

Sonuç vaadi de aynı sorunu taşır. Türk Psikologlar Derneği’nin etik metninde dürüstlük bölümünün girişine göre psikolog “gerçek dışı belirsiz vaatlerde bulunmaz”; madde 4.1/g de başarı dereceleri konusunda aldatıcı bildirimi yasaklar. Psikolojik süreçler kişiden kişiye değiştiği için hiçbir uzman sonuç için önceden kesin söz veremez.

İsimsiz kadro ifadeleri için de somut bir karar var. Reklam Kurulu’nun 354. toplantısında (13.02.2025) adı verilmeyen bir uzmanlar ekibine yapılan atıf, “bini aşkın seans” ifadesi ve cinsel işlev bozukluğu tedavisi ifadeleri 550.059 TL cezaya konu oldu. Yine 367. toplantıda (12.03.2026) bir reklamdaki “Dermatologların 1 Numaralı Tavsiyesi” ifadesi ispat yükümlülüğüne aykırı bulundu ve 863.580 TL ceza verildi.

Kısacası iddialı bir dil, kalite işareti değildir. Bir psikoloğu nasıl değerlendirebileceğinizi psikolog seçerken dikkat edilecekler rehberinde ayrıntılı anlattım.

Ücretsiz ilk seans ve kampanya ifadeleri neden yer almaz?

İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği’ndeki “kampanya düzenleyemez” ifadesi bu konuda doğrudan bir kuraldır. Tanıtım Yönetmeliği de 5/1-l bendinde sağlık hizmetlerinin “özendirme, çekiliş ve hediye gibi pazarlama faaliyetlerine” konu edilemeyeceğini, 5/1-m bendinde ise tanıtımda ücret, indirim, kampanya ya da promosyon bilgisine yer verilemeyeceğini söyler.

Türk Psikologlar Derneği’nin etik metninde madde 4.7 aynı kaygıyı paylaşır: Psikolog, hizmet talep edilmediği halde kişileri etkileyerek kendinden hizmet alımına yönlendirmez. “İlk seans ücretsiz” gibi bir teklif, tam olarak bu tür bir yönlendirme işlevi görür. Üstelik Ticari Reklam Yönetmeliği’nin ek listesi, ödeme gerektiren bir durumda “ücretsiz” ya da “bedava” tanımlaması yapmayı haksız ticari uygulama sayar.

Bu, ücretin gizli kalacağı anlamına gelmez. Tam tersine, madde 4.3 ve 7.1/b ücretin süreç başında size bildirilmesini ister. Fark şudur: Ücret bilgisi bir reklam aracı olarak değil, sizinle yapılan anlaşmanın parçası olarak paylaşılmalıdır.

Burada bir ayrımı da belirtmek isterim. Bir hizmetin ücretsiz olması tek başına sorun değildir; kamu kurumlarının ve bazı yerel yönetimlerin sunduğu destekler bir reklam kampanyası değil, kamu hizmetidir. Bu seçenekleri Sakarya’da ücretsiz psikolojik destek rehberinde topladım. Sorun, ücretsizliğin özel bir hizmete çekmek için yem gibi kullanılmasıdır.

“X tedavisi” ifadesi neden dikkat gerektirir?

Bir tanıtımda “depresyon tedavisi” ya da “panik atak tedavisi” gibi ifadeler görüyorsanız durup düşünmeye değer. Reklam Kurulu, 337. toplantısında (12.09.2023) bir psikolojik danışmanlık merkezinin “Depresyon Tedavisi, Panik Atak Tedavisi” gibi ifadelerini klinik psikolog ya da hekim olmadan yetkisiz sağlık hizmeti olarak değerlendirdi ve 347.128 TL ceza verdi.

Daha yeni bir örnek de var. Reklam Kurulu’nun 373. toplantısına (10.09.2026) ait basın bülteninde, sağlık alanında yetkisi bulunmayan bir işletmenin “ruhsal destek terapi” ve “bağımlılık destek terapi” gibi ifadelerle tanıtım yapması aldatıcı bulundu ve reklamlar için durdurma cezası verildi.

Tanı ve tedavi sınırının hukuki ayrıntısı bu yazının konusu değil. Kısaca söylemek gerekirse hastalık tanısı ve ilaç tedavisi hekimin, özellikle psikiyatri hekiminin alanıdır; meslekler arasındaki farkı psikolog, psikiyatrist ve psikolojik danışman farkı rehberinde bulabilirsiniz. Bir tanıtım bu sınırı bulanıklaştırıyorsa sorunuzu doğrudan sorabilirsiniz: “Bu hizmeti kim yürütüyor ve hangi yetkiyle?”

Yönlendirme de etik bir sorumluluktur. Türk Psikologlar Derneği’nin etik metninde madde 3.6/c, psikoloğun danışanı başka birine yönlendirirken o kişinin yetkinliğinden emin olmasını ve danışanı onun eğitimi, yaklaşımı ve uzmanlığı hakkında bilgilendirmesini ister. Dolayısıyla “Beni kime, neden yönlendiriyorsunuz?” sorusu da sizin sorabileceğiniz meşru bir sorudur.

Görürseniz dikkat: Hangi ifadeler uyarı işaretidir?

Aşağıdaki tablo, bir psikolojik destek tanıtımında görebileceğiniz bazı ifadeleri, neden sorun yarattıklarını ve hangi kurala dayandıklarını özetliyor. Tablo bir suçlama listesi değildir; yalnızca soru sormanız gereken noktaları gösterir.

Bu ifadelerden birini görmek, karşınızdaki kişinin kötü niyetli olduğunu kanıtlamaz; bazen bilgisizlikten kaynaklanır. Yine de bu tür bir dil, bilgiden çok satışa odaklanıldığını düşündürür. Böyle bir durumda kişinin eğitimini, yetkisini ve çalışma koşullarını sakin biçimde sormak en doğru başlangıçtır.

Bir etik ihlalden şüphelenirseniz nereye başvurabilirsiniz?

Başvuru yolu, sorunun türüne göre değişir. Önce kendinizi güvende tutun; acil bir tehlike varsa 112’yi arayın. Ardından aşağıdaki sırayı izleyebilirsiniz:

1. Sorunu adlandırın: Yaşadığınız şey bir reklam ifadesi mi, kişisel verinizle ilgili bir sorun mu, yoksa görüşmedeki bir sınır ihlali mi? Tarih, yer ve ekran görüntüsü gibi bilgileri not edin.
2. Yanıltıcı reklam için Reklam Kurulu: Ticaret Bakanlığı’nın sayfasına göre tüketiciler aldatıcı ya da mevzuata aykırı reklamlar için Reklam Kurulu Başkanlığı’na başvurabilir; başvuru e-Devlet üzerinden de yapılabiliyor. Başvuruda reklamın yayınlandığı mecrayı ve tarihi belirtmeniz gerekir.
3. Kişisel veri için önce psikoloğa, sonra KVKK’ya: Önce veri sorumlusuna, yani psikoloğa yazılı başvurursunuz. Kurumun açıklamasına göre başvurunuz reddedilirse, yanıt yetersiz kalırsa ya da otuz gün içinde yanıt gelmezse Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikâyette bulunabilirsiniz.
4. Etik ihlal için TPD ya da resmi makamlar: Psikolog Türk Psikologlar Derneği üyesiyse dernek etik inceleme yapabilir. Derneğin sıkça sorulan sorular sayfası, her koşulda il sağlık müdürlüklerine ve cumhuriyet savcılıklarına başvurmanın yerinde olacağını belirtir.
5. Suç şüphesinde kolluk ve savcılık: Taciz, tehdit ya da istismar gibi durumlarda 112’yi arayabilir, en yakın kolluk birimine ya da savcılığa başvurabilirsiniz; bir avukattan da bilgi alın.

KVKK’ya şikâyet için de süre vardır. Kurumun açıklamasına göre bu süre, veri sorumlusunun yanıtını öğrendiğiniz tarihten itibaren otuz gün ve her halde başvuru tarihinden itibaren altmış gündür. Bu nedenle başvurularınızın tarihlerini saklamanızı öneririm.

Psikolog Etik Kuralları Görüşmelerimizde Nasıl Yer Alır?

Görüşmelerimizde etik, imzalanıp unutulan bir metin değil, her seansın parçasıdır. İlk görüşmede gizliliğin sınırlarını, sürecin nasıl ilerleyeceğini ve ücret konusunu konuşuruz; sorularınızı yanıtlamak bu sürecin bir parçasıdır. Tanı ve ilaç gerektiğini düşündüğümüz durumlarda bir psikiyatri hekimine başvurmanızı öneririz.

Yetişkinlerle çalışmanın çerçevesini yetişkin psikolojik danışmanlığı sayfasında bulabilirsiniz. Serdivan’daki ofise yakınsanız ya da Serdivan psikolog arayışındaysanız Psikolog Burak Uysal ile yüz yüze ya da online görüşebilirsiniz. Hazır olduğunuzda online randevu sayfasından size uygun bir zaman seçebilirsiniz.

Son olarak şunu hatırlatmak isterim: Psikolog etik kuralları hakkında bilgi sahibi olmak, psikoloğunuza güvenmemeniz için değil, güveninizin sağlam bir zemine oturması içindir. Aklınıza takılan her soruyu sormak hakkınızdır.

Burak Uysal Psikolog

Maltepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Serdivan'daki ofisinde çocuklar, ergenler, ebeveynler, yetişkinler ve çiftlerle psikolojik danışmanlık görüşmeleri yürütür.

Yayın: 9 Kasım 2026 Son güncelleme: 9 Kasım 2026 İçerik editörü: destek@burakuysal.org Hakkında daha fazla

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Benzer yazılar

Psikologların Yasal Yetki Sınırları: Tanı, İlaç, Unvan ve Psikoterapi Kuralları

Psikologların yasal yetki sınırları: psikolog ilaç yazabilir mi, tanı koyabilir mi, rapor verebilir mi? Klinik psikolog farkı ve unvanlar.

9 Kasım 2026 · 20 dk okuma

Gaslighting ile Manipülasyon ve İstismar: Belirtiler, Yasal Haklar ve Çıkış Yolu

Gaslighting ile manipülasyon ve istismar nasıl iç içe geçer? Belirtiler, çocuklardaki riskler, 6284 sayılı Kanun çerçevesi ve güvenli çıkış…

7 Kasım 2026 · 20 dk okuma

Travma Sonrası Büyüme Nedir? Zorluktan Güç Çıkarmak

Travma sonrası büyüme, ağır bir deneyimin ardından ortaya çıkabilen olumlu değişimdir. Alanları, toksik pozitiflikten farkı ve destekleyen…

4 Kasım 2026 · 16 dk okuma