Psikologların Yasal Yetki Sınırları: Tanı, İlaç, Unvan ve Psikoterapi Kuralları

Psikologların yasal yetki sınırları nelerdir?

Psikologların yasal yetki sınırları üç metinden çıkar: 1219 sayılı Kanun, İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği ve 2025 tarihli Serbest Meslek İcrası Yönetmeliği. Bu metinlere göre psikolog ilaç yazamaz ve hastalık tanısı koyamaz. Psikoterapi ve test konusunda ise psikolog ile klinik psikolog arasında belirgin bir fark vardır.

Bu soruyu soranlar genellikle pratik bir şey öğrenmek ister: Gittiğim kişi bana ilaç verebilir mi, tanı koyabilir mi, rapor yazabilir mi? Ayrıca “uzman psikolog”, “pedagog” ya da “terapist” gibi sözcüklerin gerçek bir unvan olup olmadığını merak edenler de çoktur. Dolayısıyla bu yazıda her soruyu ayrı ayrı ele alıyor, her cevabın hangi maddeye dayandığını da gösteriyorum.

Okurken bir ayrımı akılda tutmak işinizi kolaylaştırır. Mevzuat “psikolog” ile “klinik psikolog” için farklı kurallar koyar. Psikolog, psikoloji lisansını bitiren kişidir. Klinik psikolog ise kanunda sayılan lisansüstü eğitimi tamamlayan ve kanunun “sağlık meslek mensubu” saydığı kişidir. Yazının büyük bölümü bu iki grup arasındaki farkı anlatıyor.

Psikolog ilaç yazabilir mi?

Hayır, psikolog ilaç yazamaz. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un Ek 13. maddesi bunu açıkça söyler: “Tabipler ve diş tabipleri dışındaki sağlık meslek mensupları hastalıklarla ilgili doğrudan teşhiste bulunarak tedavi planlayamaz ve reçete yazamaz.” Kanun bu cümleyi klinik psikoloğu da kapsayan sağlık meslek mensupları için kurar.

Lisans düzeyindeki psikolog ise İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği'nde sağlık meslek mensubu olarak değil, “diğer meslek mensupları” arasında yer alır. Yönetmelik, psikoloğun görevlerini test uygulama, raporlama, hasta görüşmesi, psikolojik destek ve psikoteknik değerlendirme olarak sayar. Bu görevlerin hiçbiri reçete yazmayı içermez. Kısacası ilaç konusunda iki grup için de cevap aynıdır.

Pratikte bu şu anlama gelir: Bir psikolog, görüşmede ilaç kullanıp kullanmamanız gerektiğine karar veremez, dozunuzu değiştiremez, ilacı bırakmanızı da öneremez. Böyle bir soru doğduğunda doğru adres psikiyatri hekimidir. Zaten ilaç kullanıyorsanız, ilacınızla ilgili her kararı ilacı yazan hekimle birlikte almanız gerekir.

• İlaç başlamak, bırakmak ya da dozu değiştirmek: Psikiyatri hekiminin kararıdır.
• Yan etki ya da ilaç etkileşimi sorusu: İlacı yazan hekime ya da eczacınıza danışırsınız.
• Psikoloğun yapabileceği: Görüşmede fark ettiği bir ihtiyacı size açıkça söylemek ve hekime başvurmanızı önermek.

Psikolog tanı koyabilir mi?

Psikolog hastalık tanısı koyamaz. Yukarıdaki kanun maddesi “doğrudan teşhis” yetkisini hekimlere bırakır. Yönetmelik de klinik psikoloğun ICD-10 listesinde F00 ile F99 arasındaki hastalıklarda “ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak” çalışacağını söyler. Yani depresyon, kaygı bozukluğu ya da dikkat eksikliği gibi bir tanının sahibi hekimdir.

Bu, psikoloğun gözlem yapamayacağı ya da değerlendirme yürütemeyeceği anlamına gelmez. Psikolog görüşmede dinler, belirtileri not eder, uygun eğitimi varsa test uygular ve gördüğünü sizinle paylaşır. Ancak bu paylaşım “şu hastalık sizde var” biçiminde bir tanı değildir. Örneğin “Anlattığınız uyku ve iştah değişiklikleri bir hekim değerlendirmesini gerektirebilir” cümlesi, sınırları koruyan bir dildir.

İnternette karşılaştığınız kısa anketler için de aynı ilke geçerlidir. Online bir “depresyon testi” sonucu tanı yerine geçmez; yalnızca bir uzmana danışmanız için işaret olabilir. Belirtileriniz günlük yaşamınızı zorluyorsa, sonucu hekimle konuşmanız en sağlıklı yoldur.

Değerlendirme ile tanı arasındaki farkı bir örnekle düşünebilirsiniz. Psikolog, bir çocuğun dikkatini sürdürmekte zorlandığını gözlem ve testlerle ayrıntılı biçimde tarif edebilir. Ancak bu tablonun dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olup olmadığına karar veren kişi çocuk ve ergen psikiyatristidir. Böylece psikoloğun değerlendirmesi hekimin karar sürecine bilgi sağlar, ama kararın yerini almaz.

Psikolog rapor verebilir mi?

Psikolog tıbbi rapor veremez, ancak yaptığı değerlendirmeyi yazılı bir değerlendirme raporu olarak paylaşabilir. Yönetmelik, eğitim almış psikologların “klinik psikoloğun sorumluğunda test teknik ve yöntemlerini uygular ve raporlar” diye yazar. Dolayısıyla psikoloğun hazırladığı belge bir test ya da görüşme özetidir; sağlık raporu, istirahat raporu ya da tanı belgesi değildir.

Okul, işveren ya da mahkeme “psikolog raporu” istediğinde çoğu zaman bir hekimin ya da hastane sağlık kurulunun düzenlediği belgeyi kastedebilir. Bu yüzden belgeyi hazırlatmadan önce kurumdan hangi belgeyi, kimin imzasıyla istediğini yazılı olarak öğrenmek zaman kazandırır. Belge türlerini ve kimin düzenlediğini psikolog raporu nasıl alınır rehberinde tablo hâlinde anlattık; burada tekrar etmiyorum.

Psikolog ile klinik psikolog arasındaki fark nedir?

Fark eğitimde ve yasal statüde ortaya çıkar. 1219 sayılı Kanun klinik psikoloğu şöyle tanımlar: “psikoloji veya psikolojik danışma ve rehberlik lisans eğitimi üzerine klinik ortamlarda gerekli pratik uygulamaları içeren klinik psikoloji yüksek lisansı veya diğer lisans eğitimleri üzerine psikoloji veya klinik psikoloji yüksek lisansına ilaveten klinik psikoloji doktorası yapan sağlık meslek mensubudur.”

Psikolog unvanı ise psikoloji lisansıyla gelir. Türk Psikologlar Derneği'nin yayımladığı 24.07.2020 tarihli Yükseköğretim Kurulu yazısı, Kurul'un 15.09.1988 tarihli kararını aktarır: “Psikoloji Programından mezun olanların 'Psikolog' unvanı kullanmasının uygun olduğuna karar verilmiştir.” Böylece her klinik psikolog bir psikologdur, ama her psikolog klinik psikolog değildir.

Kanun ayrıca bir istisna kapısı bırakır: “sertifikalı eğitim almış ve yeterliliğini belgelemiş psikologlar sertifika alanlarındaki tıbbi uygulamalarda görev alabilirler.” Yani lisans düzeyindeki psikolog, belgelediği sertifika alanında sağlık hizmetlerinde görev alabilir. Meslekler arasındaki farkın tamamını, psikiyatrist ve psikolojik danışmanla birlikte psikolog, psikiyatrist ve psikolojik danışman farkı rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz.

Psikolog sağlık meslek mensubu mudur?

Mevzuata göre bu sorunun cevabı unvana bağlıdır. Klinik psikolog, 1219 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesinde açıkça sağlık meslek mensubu olarak geçer. Lisans düzeyindeki psikolog ise İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği'nin Ek-2 bölümünde, yani “Diğer Meslek Mensuplarının Sağlık Hizmetlerinde İş ve Görev Tanımları” başlığı altında yer alır. Dolayısıyla psikolog sağlık hizmetlerinde görev alabilir, ancak yönetmelik onu sağlık meslek mensubu olarak saymaz.

Bu ayrım ilk bakışta yalnızca teknik bir sınıflandırma gibi durur. Oysa sonuçları gündelik çalışmaya kadar uzanır. Çünkü serbest çalışma, ruhsat, kayıt sistemi ve unvan kullanımı gibi kuralların önemli bir kısmı “sağlık meslek mensubu” kavramı üzerine kurulur. Kısacası aynı sokaktaki iki ofiste çalışan bir psikolog ile bir klinik psikolog, farklı kurallara tabi olabilir.

Danışan açısından bu ayrım tek bir pratik soruya iner: Görüştüğüm kişi hangi unvanla ve hangi çerçevede çalışıyor? Klinik psikologla çalışıyorsanız onun ruhsatlı birimini, psikologla çalışıyorsanız yaptığı işin psikolojik danışmanlık, değerlendirme ya da psikoeğitim olarak tanımlanıp tanımlanmadığını sorabilirsiniz. Her iki durumda da tanı ve ilaç sorusu hekime gider.

Psikolojik danışman ile psikolog aynı yetkilere mi sahiptir?

Hayır, bu iki meslek farklı eğitimlere ve farklı düzenlemelere dayanır. Psikolojik danışman, MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği'nde eğitim kurumları bağlamında tanımlanır; psikolojik danışmanlık ve rehberlik ya da denk programlardan en az lisans mezunu personeli anlatır. İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği ise psikolojik danışman için ayrı bir görev tanımı içermez.

İki meslek arasında bir geçiş noktası da var. 1219 sayılı Kanun, klinik psikolog olmanın yollarından biri olarak psikolojik danışma ve rehberlik lisansı üzerine klinik psikoloji yüksek lisansı yapmayı sayar. Bu nedenle PDR mezunu biri, kanunda sayılan eğitimi tamamlarsa klinik psikolog olabilir. Psikolog unvanını ise YÖK kararı psikoloji programı mezunlarıyla ilişkilendirir.

Okul rehber öğretmenleri, üniversite psikolojik danışma merkezleri ve aile danışma merkezleri gibi farklı yerlerde farklı meslekler çalışabilir. Bu yüzden bir yere başvurmadan önce görüşeceğiniz kişinin hangi bölümden mezun olduğunu ve hangi unvanla çalıştığını sormak, beklentinizi doğru kurmanıza yardım eder.

Psikolog psikoterapi yapabilir mi?

Mevzuat psikoterapi yetkisini açıkça klinik psikoloğa tanır. Kanuna göre klinik psikolog, uluslararası sınıflama sistemlerinde hastalık olarak tanımlanmayan ve Sağlık Bakanlığı'nın uygun bulduğu durumlarda psikoterapi uygular. Hastalık durumlarında ise “ancak ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak” çalışır. Lisans psikoloğu için yönetmelikte bağımsız bir psikoterapi yetkisi yer almaz.

Yönetmelik lisans psikoloğun bu alandaki rolünü şöyle tarif eder: hastalık olarak tanımlanmayan durumlarda “klinik psikoloğun ve/veya psikiyatri uzmanının sorumluluğunda psikolojik destek hizmetleri verir.” Bu nedenle psikoloji lisansıyla çalışan biri yaptığı işi psikolojik danışmanlık, değerlendirme ya da psikoeğitim olarak tanımlar. Klinik psikolog için ise yönetmeliğin Ek-1/A listesi, hekim yönlendirmesi olmadan çalışılabilecek hastalık dışı durumları sayar:

• İhmal ve terk, kötü muamele
• Hastalık ve tedavi sonrası dönem
• Okul ve okuma yazma sorunları, iş ve işsizlik sorunları
• Sosyal çevre ve yaşam dönemi geçişleri, çocuklukta olumsuz yaşam olayları
• Yetiştirme sorunları, örneğin aşırı koruyucu ebeveyn ya da duygusal ihmal
• Eş, ebeveyn ve akraba ilişki sorunları, ayrılık ve boşanma, cinsel uyumla ilgili danışma

Bu listeye bakınca bir şey dikkat çeker: Gündelik hayatta insanları en çok zorlayan konuların önemli bir kısmı hastalık değil, yaşam sorunudur. Ebeveynlik kaygısı, okul uyumu, ayrılık süreci ya da iş stresi bu gruba girer. Öte yandan bir durumun hastalık olup olmadığına karar vermek de yine hekimin işidir.

Psikolog test uygulayabilir mi?

Evet, ama koşullu olarak. Yönetmelik klinik psikoloğun “eğitimini almış olmak kaydı ile zeka, kişilik, gelişim, nöropsikolojik testler, ilgi, tutum ve uyum envanterleri gibi araçları uygular ve yorumlar” olduğunu söyler. Lisans psikoloğu için ise koşul şudur: “sertifikalı eğitim almış ve/veya yeterliliğini belgelemiş psikologlar, klinik psikoloğun sorumluğunda test teknik ve yöntemlerini uygular ve raporlar.”

Mevzuat test başına ayrı bir sertifika listesi koymaz; asıl şart, ilgili test için eğitim almış olmaktır. Bazı testlerde ise şartı test sahibi belirler. Örneğin Türk Psikologlar Derneği, telif sahibi olduğu WISC-IV için şöyle der: “lisans öğrenimini psikoloji alanında tamamlamamış olanlar WISC-IV eğitimine kabul edilememekte.” Dernek ayrıca “WISC-R eğitimleri ve uygulamaları tamamen durdurularak yeni araca geçiş yapılmıştır” bilgisini paylaşır.

WISC-IV sertifikalı uygulayıcılarının listesi derneğin uygulama lisansları sayfasında yer alır. MOXO, Denver II, AGTE, MMPI, Stanford-Binet ya da Conners gibi araçlar için ise mevzuatta Bakanlık sertifikası bulunmuyor; bu araçların uygulayıcı koşulları yayıncı ile yapılan sözleşmeye dayanır ve dayandığımız kaynakta doğrulanamamıştır. Kısacası bir test için sorabileceğiniz en doğru soru “Bu testin eğitimini nereden aldınız?” sorusudur.

Psikologların yasal yetki sınırları tabloda nasıl özetlenebilir?

Aşağıdaki tablo, psikologların yasal yetki sınırlarını klinik psikolog ve psikiyatristle yan yana koyar. Tablo yalnızca mevzuatın genel çerçevesini özetler. Bir kurumun iç düzenlemesi, bir testin sözleşme koşulları ya da yargı kararları ayrıntıları değiştirebilir.

Tablonun son satırı önemlidir, çünkü sorunun cevabı kişinin unvanına göre değişir. Bu nedenle gittiğiniz kişinin unvanını bilmek, ondan neyi bekleyebileceğinizi de netleştirir. Kime başvuracağınızı kendi durumunuza göre düşünmek isterseniz kime başvurmalıyım aracı birkaç soruyla yol gösterir.

Psikiyatrist ise tıp fakültesini bitirip psikiyatri uzmanlığını tamamlamış bir hekimdir. Bu yüzden kanunun teşhis, tedavi planı ve reçete için çizdiği sınır onu kapsamaz. Psikolog ile psikiyatrist birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman birbirini tamamlayan iki meslektir; biri tanı ve ilaç sürecini yürütür, öteki görüşmeler ve değerlendirmeyle destek olur.

Hangi unvanlar mevzuatta tanımlıdır?

Mevzuatta tanımlı unvanlar sınırlıdır. Psikolog unvanı YÖK kararına, klinik psikolog unvanı 1219 sayılı Kanun'a dayanır. Psikolojik danışman ise MEB Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği'nde psikolojik danışmanlık ve rehberlik ya da denk programlardan en az lisans mezunu personel olarak geçer. Aşağıdaki ifadeler ise mevzuatta tanımlı birer unvan değildir:

• Uzman psikolog: 1219 sayılı Kanun'da hiç geçmez. Türk Psikologlar Derneği de “Yüksek lisans ve/veya doktora öğrenimi psikolog unvanı kazandırmaz” der.
• Pedagog: 1219 sayılı Kanun'da ve İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği'nde yer almaz; YÖK Atlas program listesinde de pedagoji lisans programı yoktur.
• Çocuk psikoloğu: Arama dilinde yaygındır ama ayrı bir unvan değildir.
• Terapist ve psikoterapist: Mevzuatta tanımlı birer unvan değildir.

Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu da 2022 tarihli bir kararında “Yönetmelik'te tanımlanan unvanlar arasında 'Pedagog' unvanının bulunmadığı” gerekçesine dayanmıştır. Çocuğu için destek arayan ailelerin sık sorduğu bu konuyu pedagog mu psikolog mu rehberinde ayrıca ele aldık.

Klinik psikolog unvanını ise kanun korur. Ek 13'ün son fıkrasına göre “Diploması veya meslek belgesi olmadan bu maddede tanımlanan meslek mensuplarının yetkisinde olan bir işi yapan veya bu unvanı takınanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis ve ikiyüz günden beşyüz güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.” Bu hükmün düz “psikolog” unvanına da uygulanıp uygulanmadığı ise tartışmalıdır; dayandığımız kaynak bu noktayı doğrulanamamış olarak işaretler.

Serbest Meslek İcrası Yönetmeliği klinik psikolog için neyi değiştirdi?

Resmî Gazete, Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik'i 29.03.2025 tarihinde yayımladı. Yönetmelik, serbest çalışan sağlık meslek mensuplarını kendi adlarına ruhsatlı bir “sağlık meslek hizmet birimi” açmaya bağlar. Madde 4/ç, sağlık meslek mensupları arasında klinik psikoloğu da sayar. Ayrıca madde 4/c bu birimi bir “özel sağlık kuruluşu” olarak tanımlar.

Yönetmeliğin en çok konuşulan hükmü madde 21/9'dur: “Sağlık meslek mensupları, hiçbir surette kendi adlarına ruhsatlandırılmış sağlık meslek hizmet birimi olmaksızın danışmanlık, eğitim, koçluk veya başka isim altında sağlık hizmeti sunamaz.” Bu kural, serbest çalışan bir klinik psikoloğun ruhsatlı bir birim açmasını şart koşar.

• Uyum süresi: 15.08.2025 tarihli değişiklikle mevcut iş yerlerinin “en geç 31/12/2025 tarihine kadar” ruhsat almaları gerekiyordu; bu süre doldu.
• Psikolog çalıştırma: Madde 13/1 “Bu hüküm klinik psikologlar yönünden psikolog çalıştırılması şeklinde uygulanır” der; klinik psikoloğun biriminde bir psikolog görev alabilir.
• Kayıt: Madde 18/1, kayıtlar için Bakanlığın kayıt tescil sisteminde kayıtlı bir sağlık bilgi yönetim sistemi kullanmayı zorunlu tutar.
• Tabela ve materyaller: Madde 19/1, adı ve unvanı dışında başka bir isim, meslek adı ya da uzman ibaresi kullanmayı yasaklar.

Yönetmeliğe karşı yargı süreci de var. Danıştay 10. Dairesi 01.10.2025 tarihli kararla madde 16/2-c için yürütmeyi durdurma kararı verdi. Derneklerin açtığı diğer davaların sonucu ise dayandığımız kaynakta doğrulanamamıştır. Bu nedenle yönetmeliğin bazı hükümleri ileride değişebilir.

Psikologların yasal yetki sınırları neden hâlâ tartışma konusu?

Tartışmanın merkezinde lisans düzeyindeki psikolog var. 2025 yönetmeliği klinik psikoloğu sağlık meslek mensubu olarak sayar ve ruhsatlı birim düzenini onun için kurar; lisans psikoloğunu ise bu listede saymaz. Psikoloğun yönetmelikte açıkça düzenlenen yeri, klinik psikoloğun biriminde çalışmaktır. Bağımsız bir ofiste çalışan lisans psikoloğun durumu için ise yönetmelikte açık bir hüküm yok.

Dayandığımız kaynak bu noktayı açıkça belirsiz olarak işaretler: Bağımsız ofiste yürütülen işin hukuki çerçevesi doğrulanamamıştır ve Sağlık Bakanlığı ya da avukat görüşü gerektirir. Dolayısıyla bu konuda kesin bir hüküm kurmak doğru olmaz. Ne “psikologlar her şeyi yapabilir” ne de bunun tersini söyleyen kesin bir cümle, bugünkü mevzuatı doğru yansıtır.

Belirsizliğin pratik bir sonucu ise nettir: Lisans psikoloğu yaptığı işi tedavi ya da sağlık hizmeti olarak değil, psikolojik danışmanlık, değerlendirme, ebeveyn danışmanlığı ve psikoeğitim olarak tanımlar. Tanı ve ilaç gerektiren durumlarda da danışanı hekime yönlendirir. Böylece psikolog mevzuatın çizdiği sınırları korur, danışan da neyi beklemesi gerektiğini bilir.

Online psikolog görüşmesinin hukuki çerçevesi nedir?

Online sağlık hizmetini Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik düzenler; Resmî Gazete bu yönetmeliği 10.02.2022 tarihinde yayımladı. Metne göre uzaktan sağlık hizmetini “Bakanlıkça yetkilendirilmiş sağlık kurum ve kuruluşları” sunar ve madde 14/1-a “Sağlık tesisi, Bakanlıktan izin almadan uzaktan sağlık hizmeti sunamaz” der. Madde 7/1-c ise bu çerçevede psikososyal destek hizmetlerinin de verilebileceğini belirtir.

Madde 9, hizmeti alan kişiye bazı bilgilerin verilmesini ister. Bunlar arasında görüşmeyi yürüten kişinin kimliği, uzaktan hizmetin “yüz yüze verilen sağlık hizmetinin muadili olamayacağı”, acil durumda en yakın acil servise başvurulması gerektiği ve açık rıza olmadan ses ya da görüntü kaydının yasak olduğu yer alır. Rızayla alınan kayıtlar da madde 12'ye göre “oniki aydan fazla saklanamaz.”

• Kimlik: Madde 10'a göre görüşme başında resmi kimlik belgenizi kameraya göstermeniz istenebilir.
• Acil durum: Online görüşme kriz anları için uygun değildir; acil bir durumda 112'yi arayın.
• Ortam: Gizliliğiniz için görüşmeye sessiz ve kimsenin duymadığı bir yerden katılmanız yararlı olur.

Sağlık tesisi olmayan bir ofiste yürütülen online psikolojik danışmanlık görüşmesinin bu yönetmelik karşısındaki yeri ise dayandığımız kaynakta açık kalan noktalardan biridir. Bu yüzden birçok psikolog, online görüşmede madde 9'daki bilgilendirme ilkelerine gönüllü olarak uyar. Online görüşmenin ne zaman uygun olduğunu online psikolojik danışmanlık işe yarar mı rehberinde anlattık.

Psikolog meslek kanunu çıktı mı?

Hayır, 14 Ekim 2026 tarihli kaynağımıza göre kanunlaşan bir psikolog meslek kanunu yok. Milletvekilleri son yıllarda TBMM'ye birkaç teklif sundu, ancak hiçbiri yasalaşmadı ve 1219 sayılı Kanun'un Ek 13/a bendi değişmedi. 6225 sayılı Kanun bu bendi 2011'de ekledi; bent o tarihten beri aynı kaldı.

• 2/1 (12.06.2023): Türk Psikologlar Birliği Kanunu Teklifi; aynı yıl 23.11.2023 tarihli 2/1785 sayılı teklif de var
• 2/2148 ve 2/2153 (10.05.2024): Psikolog Meslek Kanun Teklifi
• 2/3112 (09.05.2025): Ek 13/a için lisans esaslı bir psikolog tanımı önerisi
• 2/3542 (17.02.2026): Yalnızca online çalışan klinik psikologlar için fiziki ofis şartının kaldırılması önerisi

Tekliflerin komisyondaki güncel durumu kaynağımızda doğrulanamamıştır. Bir meslek kanunu çıkarsa unvan ve yetki kuralları da yeniden şekillenebilir. Bu nedenle bu yazıdaki bilgileri tarihleriyle birlikte okumanızı öneririm.

Bu tekliflerin varlığı da bugünkü durumu anlamaya yardım eder. Örneğin 2/3542 sayılı teklifin online çalışan klinik psikologlar için fiziki ofis şartını kaldırmayı önermesi, bu şartın bugün geçerli olduğunu gösterir. Benzer biçimde 2/3112 sayılı teklifin lisans esaslı bir psikolog tanımı önermesi, kanunda böyle bir tanımın henüz yer almadığına işaret eder.

Psikolog görüşmede anlattıklarınızı gizli tutmak zorunda mıdır?

Evet. İş ve Görev Tanımları Yönetmeliği'nin madde 5/1-ı hükmü, görüşmede edindiği kişisel verileri ve sağlıkla ilgili özel bilgileri muhafaza etmeyi ve üçüncü kişilerin eline geçmemesi için tedbir almayı yönetmelikteki tüm meslek mensuplarına yükler. Aynı hüküm iki istisna sayar: ilgili mevzuat gereği rapor düzenleme ve danışanın ya da başka kişilerin hayati tehlikesi.

Pratikte bu, görüşmede anlattıklarınızın aileniz, işvereniniz ya da okul ile sizin bilginiz dışında paylaşılmaması demektir. Öte yandan gizliliğin sınırları da vardır; ciddi bir yaşam tehlikesi söz konusuysa psikolog sizi korumak için harekete geçebilir. İyi bir psikolog bu sınırları ilk görüşmede açıkça anlatır. Siz de “Hangi durumda gizlilik dışına çıkarsınız?” diye sorabilirsiniz.

• Görüşme notları: Psikoloğa notların nasıl saklandığını ve kimin erişebildiğini sorabilirsiniz.
• Kayıt: Ses ya da görüntü kaydı alınıp alınmadığını öğrenebilirsiniz; Uzaktan Sağlık Yönetmeliği online hizmette açık rıza olmadan kaydı yasaklar.
• Üçüncü kişiler: Okul, işveren ya da başka bir uzmanla bilgi paylaşımı için onayınızın gerekip gerekmediğini sorabilirsiniz.

Psikolog hangi durumlarda hekime yönlendirir?

Psikolog, bir hastalık şüphesi, ilaç ihtiyacı ya da güvenlik riski gördüğünde danışanı hekime yönlendirir. Mevzuattaki dayanak açıktır: Klinik psikolog F00 ile F99 arasındaki hastalıklarda uzman hekimin teşhisine bağlı çalışır; lisans psikoloğu ise yalnızca hastalık dışı durumlarda psikolojik destek verebilir. Dolayısıyla tablo bir hastalığa işaret ediyorsa ilk adım hekim değerlendirmesidir.

Hangi işaretlerin hekim değerlendirmesi gerektirdiğine her durumda tek bir liste cevap vermez. Yine de aşağıdaki örnekler, bir psikoloğun görüşmede psikiyatri hekimine başvurmanızı önerebileceği tipik durumlardır:

• Kendine zarar verme ya da yaşamı sonlandırma düşünceleri
• Gerçeklikle bağın zayıfladığını düşündüren deneyimler, örneğin başkalarının duymadığı sesleri duymak
• Haftalardır süren ve günlük işleri durduran uyku, iştah ya da enerji değişiklikleri
• Alkol ya da madde kullanımının kontrolden çıkması
• İlaç başlamak, bırakmak ya da değiştirmek istemeniz

Hekime yönlendirme, psikolojik danışmanlığın bittiği anlamına da gelmez. Hekimin bilgisi ve uygun gördüğü çerçevede görüşmeler sürebilir. Çocuklarda bu ayrımın nasıl yapıldığını çocuk psikoloğu mu çocuk psikiyatristi mi rehberinde ayrıca anlattık.

Danışan olarak psikologların yasal yetki sınırlarını nasıl kontrol edersiniz?

Psikologların yasal yetki sınırlarını bilmek, gittiğiniz kişiyi değerlendirmenin de en kolay yoludur. Aşağıdaki adımlar birkaç dakikanızı alır ve çoğu zaman ilk telefon görüşmesinde sorulabilecek sorulardır:

1. Mezuniyeti sorun: Kişinin hangi üniversitenin hangi bölümünden mezun olduğunu öğrenin. Psikolog unvanını psikoloji lisansı kazandırır.
2. Unvanı netleştirin: Kişi kendini klinik psikolog olarak tanıtıyorsa, kanunda sayılan lisansüstü eğitimi sorun.
3. Tanımsız sözcüklere dikkat edin: “Uzman psikolog”, “pedagog”, “çocuk psikoloğu” ya da “terapist” sözcükleri tek başına bir yetki göstermez; gerçek mesleği sorun.
4. Test sertifikasını sorun: Çocuğunuza WISC-IV uygulanacaksa uygulayıcının adını Türk Psikologlar Derneği'nin uygulama lisansları listesinde arayabilirsiniz.
5. Sınırları dinleyin: Size ilaç öneren ya da kesin bir hastalık tanısı söyleyen bir psikolog, yetkisinin dışına çıkıyor demektir.
6. Çalışma biçimini sorun: Görüşmenin yüz yüze mi online mı olduğunu, kayıt alınıp alınmadığını ve acil durumda ne yapacağınızı öğrenin.

Bu soruları sormak güvensizlik göstergesi değildir; iyi bir psikolog bu soruları sakin ve açık biçimde yanıtlar. Seçim sürecinin diğer ölçütlerini psikolog seçerken dikkat edilecekler rehberinde topladık.

Sorularınızı sade cümlelerle sorabilirsiniz. Örneğin “Hangi bölümden mezunsunuz?”, “Bu görüşmeler tanı ya da tedavi anlamına geliyor mu?” ya da “İlaç gerekirse beni kime yönlendirirsiniz?” gibi sorular, kısa sürede çok şey anlatır. Ayrıca alacağınız cevabın netliği de size bir fikir verir; belirsiz ya da abartılı vaatler içeren cevaplar daha fazla soru sormanız için iyi bir işarettir.

Çocuklarla çalışan psikologlar için ek kurallar var mı?

Çocuklarla çalışmada temel kurallar aynıdır, ancak veli onayı öne çıkar. Türk Medeni Kanunu'na göre “Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar” ve ergin olmayan çocuk velayet altındadır. Hasta Hakları Yönetmeliği de tıbbi müdahaleler için “Hasta küçük veya mahcur ise velisinden veya vasisinden izin alınır” der ve küçüğün anlayabileceği ölçüde sürece katılmasını ister.

Psikolojik danışmanlıkta da 18 yaş altı için görüşme talebini çoğunlukla veli oluşturur; ilk görüşmede psikolog velayet durumunu sorar ve yazılı veli onamı alır. Çocuğu da anlayabileceği bir dille bilgilendirir. Ebeveynlerin süreçteki rolünü ebeveyn danışmanlığı sayfasında anlattık. Çocuğunuz için tanı ya da ilaç sorusu varsa yine çocuk ve ergen psikiyatrisine başvurmanız gerekir.

Psikolojik danışmanlıkta bu sınırlarla nasıl çalışırız?

Psikolog Burak Uysal, psikoloji lisansına dayanan “Psikolog” unvanıyla çalışır; klinik psikolog unvanını kullanmaz. Serdivan'daki ofisinde yetişkinler, çiftler, ebeveynler, çocuklar ve ergenlerle psikolojik danışmanlık, değerlendirme ve ebeveyn danışmanlığı görüşmeleri yapar. Tanı koymaz, ilaç yazmaz ve sağlık raporu düzenlemez.

Görüşmede bir hastalık şüphesi, ilaç ihtiyacı ya da güvenlik riski fark ettiğimizde bunu size açıkça söyler ve bir psikiyatri hekimine başvurmanızı öneririz. Ofisimizin çalışma biçimine dair genel bilgileri Sakarya psikolog sayfamızda bulabilirsiniz. Yetişkinlerle yürüttüğümüz görüşmelerin nasıl planlandığını ise yetişkin psikolojik danışmanlığı sayfasında okuyabilirsiniz.

Görüşme talebi için online randevu formunu kullanabilirsiniz; formu doldurmak bir ödeme yükümlülüğü doğurmaz, asistanımız sizi arayarak uygun zamanı birlikte planlar. Hangi meslekten biriyle görüşmeniz gerektiğinden emin değilseniz bunu ilk telefonda sormanız yeterlidir. Kapsamımız dışındaki bir ihtiyaçta sizi doğru adrese yönlendirmeye çalışırız.

Burak Uysal Psikolog

Maltepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü mezunu. Serdivan'daki ofisinde çocuklar, ergenler, ebeveynler, yetişkinler ve çiftlerle psikolojik danışmanlık görüşmeleri yürütür.

Yayın: 9 Kasım 2026 Son güncelleme: 9 Kasım 2026 İçerik editörü: destek@burakuysal.org Hakkında daha fazla

Acil bir durumdaysanız kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise başvurun. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.

Benzer yazılar

Psikolog Etik Kuralları: Gizlilik, Sınırlar ve Reklam Yasağı

Psikolog etik kuralları neleri kapsar? Gizliliğin sınırları, danışan hakları, ikili ilişki yasağı, reklam ve yorum kuralları ile başvuru…

9 Kasım 2026 · 19 dk okuma

Gaslighting ile Manipülasyon ve İstismar: Belirtiler, Yasal Haklar ve Çıkış Yolu

Gaslighting ile manipülasyon ve istismar nasıl iç içe geçer? Belirtiler, çocuklardaki riskler, 6284 sayılı Kanun çerçevesi ve güvenli çıkış…

7 Kasım 2026 · 20 dk okuma

Travma Sonrası Büyüme Nedir? Zorluktan Güç Çıkarmak

Travma sonrası büyüme, ağır bir deneyimin ardından ortaya çıkabilen olumlu değişimdir. Alanları, toksik pozitiflikten farkı ve destekleyen…

4 Kasım 2026 · 16 dk okuma